Kaygusuz Abdal'ın eserleri üzerine felsefi bir değerlendirme

Kaygusuz Abdal, Alevî-Bektaşî edebiyatının kurucusu ve önemli bir temsilcisidir. Türk dili, kültürü ve tarihi için oldukça kıymetli olan yaklaşık on beş eserin şairi ve müellifidir. Alevî-Bektâşi geleneği içinde yetişmiş olan şair, Elmalı'da yaşayan Hacı Bektâş-ı Veli silsilesinden Abdal Musa'ya intisap etmiş ve uzun bir süre onun terbiyesinde ve hizmetinde bulunmuştur. Bu inceleme, XIV-XV. yüzyıllar arasında Anadolu ve Teke İli'nin tarihi ve sosyal durumunu ele alırken, aynı zamanda Kaygusuz'un bu bölgelerdeki hayatına ve düşünce yapısına da değinmektedir. Onun; tespit edilen eserleri çerçevesinde bilgi vererek, düşünce yapısı hakkında bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, çalışmada Kaygusuz Abdal ile ilgili yapılan bibliyografya araştırmasına da yer verilmiştir. Alevî-Bektâşi düşüncenin önde gelen isimlerinden biri olan Kaygusuz Abdal hakkında birçok edebî ve tasavvufî inceleme yapılmıştır. Ancak, bu çalışma önceki araştırmalardan farklı olarak Kaygusuz Abdal'ın eserlerini felsefi açıdan değerlendirmektedir. Kaygusuz Abdal düşüncesindeki Tanrı tasavvurunu izah ederek onun eserlerindeki teolojiyi detaylı bir şekilde ele almaktadır. Bu yönüyle tez, Kaygusuz Abdal'ın zihninde Tanrı algısı ve Tanrı'nın nitelikleri hakkında bir inceleme sunmaktadır. Alevî-Bektâşi geleneğinde, insanın değerinin ahlaki erdemlerle yakından ilişkilendirildiği görülür. Kaygusuz Abdal'ın Tanrı hakkındaki felsefi görüşlerinin yanı sıra edep, hoşgörü ve sabır gibi ahlaki değerlere verdiği önem de dikkate değerdir. Bu sebeple, Kaygusuz Abdal'ın eserleri Tanrı hakkındaki felsefi düşünceleriyle birlikte ahlaki öğretileri de içerdiğinden bu çalışma ona ait eserleri değerlendirerek yorumlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, Kaygusuz Abdal'ı bazı İslam filozoflarıyla ilişkilendirmiş ve onun İslam felsefesi geleneğindeki önemini vurgulamıştır. Eserlerinde konu ile alakalı bazı temel tasavvufi kavramlar araştırılmıştır. Buna göre Kaygusuz Abdal'ın vahdet'i vücud anlayışını içeren ifadelerin yer aldığı görüşüne varılmıştır.