Islam as a part of the Kazak identity and Chokan Valikhanov

Adilcanov, Galimcan Master tezi, Uluslararası İlişkiler Bölümü Tez Yöneticisi: Doçent Dr. Hakan Kırımlı Ekim 2004 Bu tez ilk Kazak entellektüeli Çokan Velihanov'u incelemektedir. Çokan, Rus eğitimi ve loiltürünün ekisinde oluşan ve Kazak içtimaî tarihinde ehemmiyetli bir rolü haiz Kazak entellektüel elitinin bir üyesiydi. Rusya'yı geri kalmış Orta Asya'ya ilerlemeyi getirebilecek tek güç olarak düşündükleri için genel itibariyle Rus taraftan olmakla birlikte, sözkonusu entellektüel kesim, Kazak içtimai meselelerini gündeme getirmiş ve tartışmıştı. Çokan Velihanov, bu çalışmada sert İslam karşıtı açıklamaları ve Volga-Ural Tatarlarının Kazak steplerinde oynadıkları role karşıtlığı bağlamında ele alınacaktır. Velihanov, Tatarların ve Maveraünnehir'in temsil ettiği İslam'ı Kazak kültürüne yabancı olması hasebiyle göçebe Kazakların aydınlanması önünde bir tehlike olarak algılamaktaydı. Bu İslam, onun için sadece Kazak kültürüne tehlike olmakla kalmıyor, dahası Kazakların Rusya İmparatorluğu'na tedricî entegrasyonu önünde bir engel olabilecek fanatiklik ve toleranssızlık manalarına geliyordu. Çokan'a göre, böyle bir bütünleşme Kazak toplumuna medeniyetin yolunu açacaktı. iv