Kazım Karabekir Paşa`nın Türk İstiklal Savaşı'ndaki rolü

Kâzım Karabekir Paşa, Türk İstiklâl Savaşının en önemli komutanlarından birisidir. I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Kafkas Kolordusu Kumandanlığı görevini ifâ etmekte olan Karabekir Paşa, Erzincan ve Erzurum'un Rus ve Ermeni işgalinden kurtarılmasında etkin bir rol oynadı. 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasını takiben de Erkân-ı Harbiye Reisi Ahmet İzzet Paşa tarafından diğer cephe kumandanları gibi İstanbul'a çağırıldı. Karabekir Paşa, İstanbul'a vardığında şehrin İtilâf donanmaları tarafından kuşatılmış ve fiilen işgal altına alınmış durumda olduğunu görür. Hükümet ise aciz bir durumdadır. Bu durum karşısında Onun gibi yüksek karakterli bir komutan için tek bir seçenek görünüyordu o da "Ya İstiklâl Ya ölüm" düşüncesiyle derhal harekete geçmekti. İtilâf devletlerinin ve İstanbul Hükûmeti'nin baskısı altında İstanbul'da bir şey yapmanın mümkün olmadığını gören Karabekir Paşa, kişisel teşebbüsleri sonucu kendisini Erzurum'daki "15. Kolordu Komutanlığına tayin ettirmeyi başarır. O, emrindeki kolordu ile Doğu'dan başlatılacak ve daha sonra Batı'ya kaydırılacak bir İstiklâl Savaşı etrafında halkı birleştirmek ve Ermenilerin Doğu Anadolu üzerindeki ihtiraslarını dizginlemek istemektedir. İstiklâl Savaşı planını istanbul'da Mustafa Kemal Paşa'ya da anlatan Karabekir Paşa Ondan da arzu ettiği desteği alacaktır. Karabekir Paşa, 15. Kolordu Komutanı sıfatıyla görev bölgesine ulaşır ulaşmaz derhal bölgedeki "Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri" ile temasa geçer ve buradaki halkı millî mücadele için örgütlemeye koyulur. Bunun yanı sıra görev bölgesinde, savaş yıllarında ana-babalarını kaybetmiş 4.000 kadar çocuğa kucak açmış ve onlar için çeşitli okullar tesis etmiştir.145 Karabekir Paşa, Erzurum Kongresi'nin toplanmasında ve Mustafa Kemal Paşa'nın bu Kongre'de etkinliğini hissettirmesinde önemli bir rol oynamıştır. İstanbul Hükûmeti'nin Mustafa Kemal Paşa'yı tevkif etme isteğine karşı çıkarak millî mücadelenin seyrinin farklı mecralara kaymasını engellemiştir. Sivas Kongresi'nin güvenliğinin sağlanmasında, yurt içinde asayişin ve sükûnetin temininde Karabekir Paşa'nın çalışmaları etkili olmuştur. Karabekir Paşa, 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla Edirne milletvekilliği görevini de üstlenecektir. 14 Haziran 1920'de TBMM tarafından "Doğu Cephesi Komutanlığı" kurulmuş ve Karabekir Paşa "Doğu Cephesi Kumandanı" olarak tayin edilmiştir. 20 Eylül 1920'de Bakanlar Kurulu tarafından Doğu harekâtı için çıkan izinle beraber O, ilk olarak Kars'ı sonra da Gümrü'yü Ermenilerden teslim alacaktır. Takiben, Türk Hükümeti adına Karabekir Paşa ile Ermeni temsilcileri arasında imzalanan Gümrü Antlaşması'na göre, Sevres Antlaşması'nın geçersizliği bizzat Ermeniler tarafından kabul edilmiş oluyordu. Bu sırada Ankara Hükûmeti'nin Gürcülere verdiği ültimatom ile Artvin ve Ardahan da anavatana dahil olmuştur. Ardından Ahıska, Batum ve Ahılelek Karabekir Paşa'nın emrindeki Türk kuvvetleri tarafından ele geçirilecektir. Ermeni, Azerî ve Gürcü temsilcileri ile TBMM adına baş delege Karabekir Paşa arasında 13 Ekim 1921 'de, Moskova Antlaşması'nın bir benzeri olan Kars Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre, Türkiye'nin Doğu sınırları kesin olarak tespit olunmuş ve Elviye-i Selâse, Misâk-ı Millî ilkeleri (Batum hariç olmak üzere) çerçevesinde sınırlarımız içine dahil edilmiştir. Bu başarıların ardından Karabekir Paşa'nın Batı Cephesi'ne gönderdiği silah ve mühimmat, son zaferin kazanılmasında çok önemli bir etken olacaktır.