Kıbrıs adasından selekte edilen turunçgillerin gen kaynakları yönünden genetik ilişkilerinin ve olası kökenlerinin araştırılması

Tez kapsamında Kıbrıs adasından selekte edilen 70 turunçgil genotipi ile farklı turunçgil türlerine ait 15 turunçgil çeşidi SSR ve ISSR moleküler markır sistemleri kullanılarak analiz edilmiş ve genetik ilişkileri araştırılmıştır. Selekte edilen bazı bireylerde pomolojik ve morfolojik analizler yapılarak sonuçlar moleküler analizlerle birlikte değerlendirilmiştir. Moleküler analizler sonucunda SSR analizlerinde polimorfizm oranı %100 bulunurken, Polimorfizm bilgi içeriği (PIC) değerleri 0,63-0,99 arasında; ISSR analizlerinde ise polimorfizim oranı %89,80, PIC değerleri ise 0,34 ile 0,93 bulunmuştur. Her iki markır sisteminin verileri birleştirilerek elde edilen bulgularda ise genetik uzaklık 0.34 ile 0.91 arasında bulunurken elde edilen dendrogramda genotipler iki ana kol üzerinde gruplanmıştır. Tez kapsamında çalışılan genotiplerde varyasyonun yüksek olduğu, bu varyasyonun özellikle farklı türlerin kullanılması nedeniyle ortaya çıktığı belirlenmiştir. Moleküler analizler sonucu elde edilen PCoA grafiğinde; AEL2 ile AET46 birbirlerine en uzak genotipler, AET15 ile AET24 ise birbirlerine en yakın genotipler olarak bulunmuştur. Pomolojik ve morfolojik özelliklerden dikkate alındığında AET38, AET44, AET34 (turunç), AEP10, AEP7, AEP11 (portakal), AEL14, AEL10 (limon) genotipleri incelenen parametreler yönünden öne çıkarak ümitvar olarak değerlendirilmiştir. Bu tez çalışmasından elde edilen bulgular ve selekte edilen genotipler turunçgil ıslah çalışmalarında önemli kaynak sağlayarak, yol gösterici olacaktır. Anahtar Kelimeler: Turunçgil, Kıbrıs adası, genetik kaynak, moleküler markır, filogenetik