Kemik mineral dansitesi ile COL1A1, CTR, VDRF, VDRB, ESR1X Ve ESR1P gen polimorfizmlerinin incelenmesi

Osteoporoz düşük kemik mineral yoğunluğu ile karakterize sık görülen bir hastalıktır. Ortalama yaşam süresinin uzaması ile osteoporoz önemli bir halk sağlığı problemi haline gelmiştir. Bu hastalığın etiyolojisinde genetik faktörler ve çevresel etkilerin birlikte rol oynamasından dolayı multifaktöriyel kabul edilmektedir. Etkilediği çeşitli fonksiyonlar nedeniyle osteoporoz oluşumuna yatkınlık oluşturan polimorfizmlerin gözlendiği genlerin VDRF, VDRB, COL1A1, ESR1X, ESR1P ve CTR olabilecekleri düşünülmektedir.Çalışma kapsamına alınan bireylerin [49 erkek ve 139 kadın (118 postmenapozal ve 21 premenapozal) toplam 188 kişi] lombar omurga (L1-L4) ve femur boynu kemik mineral yoğunlukları, dual X-ray absorptiometry (DEXA) yöntemi ile ölçüldü. Hasta DNA'ları periferik kandan standart prosedürle izole edilerek PCR cihazında amplifikasyon gerçekleştirildi. Görüntüleme işlemi chip mikroarray tüp görüntüleme yöntemiyle Clinical Arrays® MetaBone kitiyle yapılarak okundu ve analizler tamamlandı. Her hastanın 6 gen bölgesi açısından genotipik yapıları belirlendi. Lumbar vertebra ve femur KMY değerleri ile genlerin (VDRF, VDRB, COL1A1, ESR1X, ESR1P ve CTR) polimorfizmleri arasındaki ilişki ve lumbar omurga ve femur KMY değerleri ile diğer etkenlerle (vücut kitle indeksi, yaş, cinsiyet, sigara, beslenme, spor vb.) ilişkisi araştırıldı. Çalışma grubu için toplam grup (188 kişi), postmenapozal kadınlar (118 kişi) ve erkekler (49 kişi) olarak üç ayrı değerlendirme yapıldı.Toplam 188 kişiden elde edilen sonuçların istatistiki değerlendirilmesinde femur kemik mineral yoğunlunu VDRB gen polimorfizmlerinin majör (p=0.013) ve VDRF polimorfizmlerinin ise minör (p=0.082) olarak etkilediği ancak diğer genlerin femur kemik mineral yoğunluna etkisinin olmadığı görüldü. Diğer genler ile VDRB ve VDRF gen polimorfizmlerinin vertebra kemik yoğunlunu anlamlı olarak etkilemediği görüldü. Hasta yaşı [femur (p=0.000; vertebral p=0.004)], diyet [femur (p=0.019; vertebral p=0.011)] ve vücut kitle indeksi [femur (p=0.000; vertebral p=0.000)] hem femoral hem de vertebral kemik yoğunluğunu anlamlı olarak etkilemektedir. Ailede osteoporozlu akrabaların olması ve cinsiyet vertebral kemik yoğunluğunu anlamlı olarak etkilemesine rağmen femoral kemik yoğunluğunu etkilememektedir.Postmenapozal 118 kadının sonuçlarının istatistiksel analizleri VDRF (p = 0,100) ve CTR (p = 0,068) gen polymorfizmlerinin postmenapozal kadınlarda femur KMY üzerinde minör etkiye sahip olduğunu ve sadece CTR (p=0,062) gen polimorfizminin vertebral KMY üzerine minör etkisi olduğunu göstermiştir. Çalıştığımız diğer genlerin hiç birinin ne femur ne de vertebral KMY üzerine etkisi yoktur. Yaş (p = 0.000), vücut kitle indeksi (p= 0.001) alkol alımı (p = 0.012) ve diyetin (p = 0.020) femoral KMY üzerinde önemli etkisi vardır. Yaş (p = 0.003) ve vücut kitle indeksinin (p=0,000) vertebral KMY üzerinde önemli etkisi vardır.49 erkekten elde edilen sonuçların istatistiki değerlendirilmesinde, VDRB geninin femur KMY'sini anlamlı ölçüde etkilerken, vertebral KMY'yi çalışılan genlerden hiçbirinin etkilemediği ve yaş ve sigaranın femur KMY'yi etkileyen başlıca faktörler olduğu görüldü. Ailede osteoporozlu akrabaların olması vertebral kemik yoğunluğunu anlamlı olarak etkilemesine rağmen femoral kemik yoğunluğunu etkilememektedir.Osteoporoz birçok genetik ve genetik dışı faktörlerin rol aldığı multifaktöriyel bir hastalıktır. Genetik olarak osteoporoza yatkınlığın erken teşhisi, uygun profilaksi sağlanması ve kemik dokudaki istenmeyen değişiklilerin sınırlandırılmasını ve/veya geciktirilmesini sağlayacaktır.Anahtar Sözcükler: 1. COL1A1 Geni 2. CTR Geni 3. ESR Geni 4. Osteoporoz 5. VDR Geni