Kemoterapi alan kanser hastalarında mental iyi oluş ve özbakım davranışlarının belirlenmesi

Amaç: Bu araştırma, kemoterapi alan kanser hastalarında mental iyi oluş ve özbakım davranışlarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, Eylül 2023- Mayıs 2025 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Prof.Dr.Mustafa Samur Tıbbi Onkoloji Kemoterapi Ünitesinde kemoterapi tedavisi alan 370 kanser tanılı birey ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama formları olarak Kişisel Bilgi Formu, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği ve Özbakım Davranışları Ölçeği kullanılarak yüzyüze toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SAS 9.4 paket programı kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi, t testi, Ki-Kare testi, regresyon ve one way anova kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin %55.1'inin kadın, %63.5'inin ilköğretim mezunu, %83.2'sinin evli, %23.5'inin akciğer kanseri ve yaş ortalamalarının 58.9±12.40 olduğu belirlenmiştir. Bireylerin mental iyi oluş puan ortalamalarının 45.11±6.19, özbakım davranışları puan ortalamalarının 71.16±9.78 olduğu, mental iyi oluş ve özbakım davranışları düzeylerinin orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Mental iyi oluş ve özbakım davranışları arasında pozitif yönde, orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bireylerin mental iyi oluş düzeyinde eğitim seviyesi, ekonomik durumu, eşlik eden hastalıkları ve bakım ihtiyacının, özbakım davranışları düzeyinde ise yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi, ekonomik durumu, eşlik eden hastalıkları, hastalık süresi, kür sayısı gibi değişkenlerin etkili olduğu saptanmıştır. Sonuç: Kemoterapi alan kanser hastalarının orta düzeyde mental iyi oluş ve özbakım davranışları düzeylerine sahip olduğu, mental iyi oluş ve özbakım davranışları arasında pozitif bir ilişki saptandığı sonucuna ulaşılmıştır. Mental iyi oluş ve özbakım davranışları düzeylerinin belirlenmesi ve geliştirilmesine yönelik hemşirelik girişimlerinin planlanması ve bu alanda çalışmaların artırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kanser, Hemşirelik, Mental İyi Oluş, Özbakım Davranışları