Kent formunun mekânsal değişiminin morfolojik analizi: Düzce kent merkezi örneği

Kentler daimî bir değişim ve dönüşüm süreci içerisinde bulunan dinamik bir yapıdadır. Günümüzde yaşadığımız mekânların kentlerin yapısını anlamak, gelişim süreçleri ile morfolojik değişim ve dönüşümünü kavrayabilmek kentin geleceğine dair planlanması, tasarlanması ve kurgulanması aşamalarında doğru kararlar verilebilmesi ve yerinde müdahaleler yapılabilmesi için önemlidir. Bu çalışma kapsamında bir kentin bütünden parçaya tümdengelimsel bir yaklaşım ile incelenerek kentlerin geçmiş, bugün ve gelecekleri hakkında çıkarımlar yapılması amaçlanmıştır. Alan çalışması olarak hem Ankara, İstanbul gibi ana kentlere yakın stratejik bir konumda olması hem de 1999 depremleri gibi büyük depremler yaşamış bir kent olması sebebiyle Düzce kenti seçilmiştir. Çalışmanın yöntem kurgusu, kentsel morfoloji yönteminin üç farklı ölçekte (üst ölçek, orta ölçek ve alt ölçek) kullanılmasına dayanmaktadır. Tez çalışması 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirtildikten sonra ilgili kaynakların yer aldığı literatür özeti ile desteklenmektedir. Daha sonra kent, kentsel değişimi etkileyen faktörler, kent morfolojisi ve kent formuna ilişkin kavramsal-kuramsal açıklamaların yer aldığı ikinci bölüm bulunmaktadır. Üçüncü bölüm üç aşamalı bir alan çalışmasını kapsamaktadır. İlk aşaması olarak Düzce kentinin tarihsel gelişim sürecine değinilmekte ve kent formunu önemli ölçüde etkileyen kentsel planlama dönemleri; ikinci imar planı olarak bilinen 1987 planı, deprem sonrası durumun analiz edilmesine olanak tanıyan 2001 yılına ait plan ve güncel kullanılmakta olan 2016 yılına ait imar planları üzerinden üç dönem şeklinde (1987, 2001 ve 2016) irdelenmektedir. Alan çalışmasının ikinci aşaması, kentin ilk yerleşim mahallerinin yer aldığı kent merkezi sınırlarını kapsamaktadır. Üçüncü aşaması ise incelenen alanda en çok değişim yaşanan bölgelerin tarihsel değişimlerinin morfolojik analizlerini kapsamaktadır. Çalışmanın sonunda Düzce'nin kentsel planlama sürecinde kent formundaki değişimler analitik bir biçimde ele alınarak kentin gelecekteki formu için doğal kaynakları gibi sahip olduğu potansiyeller göz önünde bulundurularak öneriler yapılmıştır. Ayrıca, mevcut kaynakları dikkate alınarak günümüzdeki mekânsal kullanımı son dönemlerde hazırlanan imar planları doğrultusunda değerlendirilmiştir.