Kent yönetimi ve planlama projelerinin kurumsal kapasite, proje yönetimi ve yenilikçilik boyutları: İstanbul'da İMP deneyimi

Dünyada nüfusu 10 milyonun üzerinde bulunan tüm metropollerin benzer sorunlar ile yüzleşmekle birlikte, bulundukları ülke ve bölgelerinde ekonomik canlılık merkezi olmaları, daha küçük ölçekli şehirlerin yönetimlerinden farklı olarak geniş kapsamlı, yenilikçi, bütünleşik ve uygulanabilir kentsel yönetim (İng.urban management) ve kentsel yönetişim (İng.urban governance) deneyimlerine sahne ve bu alandaki araştırmalara konu olmasını beraberinde getirmektedir. Dünyada mekana yönelik planlama projelerinde ve süreçlerinde kurum inşası ve kapasite geliştirme birer bileşen olarak yer almakla birlikte Türkiye'de bu kritik bileşen 2015 yılına kadar tanımlanmamıştır. Bu çalışma, geçmiş deneyimlerden sonra yeniden bir bütüncül metropoliten planlama iddiasını yeni bir organizasyon ile gündeme getiren İstanbul metropolünün, 2005-2015 yılları arasındaki mekana yönelik planlama ile ilgili süreçlerine odaklanmıştır. Tez çalışması bu deneyimin kentsel yönetim ve yönetişim bakış açılarıyla irdelenerek kurumsal kapasite analizleri ve geliştirilmesine yönelik dersler çıkarılmasına yenilikçi katkılar sağlamaktır. Bilimsel olarak klasik fizik ve neo-pozitivist paradigmanın esası olan 'gözlemci'nin gözlemlediği süreçten bağımsız olması gerekliliği ile kuantum fiziği ve post-pozitivist paradigmanın bir bileşeni olan gözlemcinin gözlemlediği süreçten bağımsız olamayacağı ikilemi bu çalışmanın temel metot tartışmasını oluşturmaktadır. Fizik alanında kuantum mekaniği ile ilgili gelişmeler bilimsel bir paradigma değişimi başlatmış, diğer bilim ve uygulama dallarına uyarlanmaya başlamıştır. Örneğin 'karmaşık adaptif/uyarlanabilir/bağdaşık sistemler' (İng. CAS Complex Adaptive Systems) yaklaşımı organizasyon bilimi ve kamu yönetimi alanlarında karşılık bulmuştur. Tez çalışması öğrenen açık sistemler olarak büyük kentlerin karmaşık karar verme sürecinin anlaşılmasına ışık tutabilecektir. Tüm Dünyada anlamı ve meşruiyeti değişmekte olan şehircilik ve bölge planlaması disiplinlerinin, 2005-2015 yılları arasındaki bir ölçüde deneysel düzlemde uygulama fırsatı bulduğu İstanbul deneyimlerinin Dünya'daki güncel gelişmeler ve bilimsel tartışmalar ışığında kurumsal bir bakış açısı ile yeniden yorumlanması gerekliliği anlaşılmıştır. Çalışmada ortaya konulan metodoloji, analizler ve sonuçlar, kentsel alanda etkin ve etkili uygulamaların gerçekleştirilebilmesine katkı sağlayabilecek mesleki ve akademik eğitim ve idman (İng.training) sürecine girdi sağlaması amaçlanmıştır.