Kentleşme sürecinde salgın hastalıklar ve İstanbul'da kentsel kırılganlık kavramı

Küreselleşme ile kentlerin geçirdiği değişimler incelendiğinde, bir yandan kentleri tek tipleşmeye iterken, diğer yandan sosyal, siyasal, ekonomik olarak farklılaştırarak, kentler arasındaki sınıf farklılıklarına sebep olmaktadır. Küresel kentler; artan göçler, ulaşım yolları, ticaret gibi sosyal ve ekonomik sonuçlar incelendiğinde, ilk vakaların görüldüğü, etkileşimlerin ve bulaşının yoğun olduğu yerler olmaktadır. Günümüz neoliberal kentleri, kentleşme süreçleri, kentleşme hızları ve kentsel yoğunlukları sebebiyle ani riskler ve tehlikelere karşı kırılgan olmaktadır. Kent yoksulluğunun ve eşitsizliğinin fazla olduğu kentler şoklara karşı tedbirli olamamakta, esnek davranamamaktadır. Günümüz kentlerinde, kimi kent merkezlerinin dönüşüm sürecine girmesi ve yaşayan halkın, mekâna uyum sağlayamamaları nedeniyle halkın yerinden edilme süreçlerine maruz kalmaları kırılganlığa sebep olabilmektedir. Göç alan kentlerde, sosyal grupların kente uyum sağlayamamaları hem sosyal açıdan hem de ekonomik açıdan kırılganlığa sebep olmaktadır. Ekosistemlerin tahrip edilmesi, dolgu alanlarının oluşturulması, iklim ve ekolojik koşullar gözetilmeden oluşturulan yapılaşmalar, kırılganlığı arttırmakta, sürdürülebilir ekosisteme zarar vermektedir. Bu çalışma kapsamında kırılganlık konusu, İstanbul ölçeğinde ele alınarak İstanbul'un kentleşme süreci, mega projelerin etkisi ve sürdürülebilirlik ile ilişkisi incelenmektedir. Bu inceleme sonucunda ortaya çıkan yüksek kırılganlığa sahip Sultanbeyli semtinin, kentleşme sürecinde oluşan ve Covid-19 ile daha çok ortaya çıkan kırılganlıkları incelenmektedir. Pandemi, kentsel kırılganlıkları ön plana çıkararak, erişilebilirliğin ve kentsel mekân kullanımında sürdürülebilir kentleşmenin önemini ortaya çıkarmaktadır. İstanbul'un kentleşme sürecindeki kırılganlıkları sosyal, ulaşıma bağlı ve çevresel olarak üç alt başlık halinde irdelenmektedir. Araştırma sonucunda kentleşme süreciyle kırılganlığı yüksek olan Sultanbeyli ilçesinin kırılganlığı erişilebilirlik ve sürdürülebilirlik çerçevesinde değerlendirilmektedir. Anahtar Sözcükler: Kentleşme, Salgın Hastalıklar, Kırılganlık