Kentsel koruma alanlarında risk analizi ve azaltımına yönelik bir yönetim modeli önerisi, Isparta - Eğirdir örneği

Günümüzde, kültür mirasının koruma sorunlarının nedenlerine inilmesi, bu mirası tehdit eden risklerin azaltılması veya giderilmesi ve bu amaçla risk yönetimi planlanması koruma bilimcilerinin öncelikli konusu olmuştur. Sorunların nedeni üzerinde yoğunlaşarak bu sorunların giderilmesi için çözümler üretmek, sürdürülebilir korumaya ulaşılmasını sağlamaktadır. Bu tezde, kültür mirasını tehdit eden risklerin analizi ve bu risklerin azaltımına yönelik bir yönetim modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Tezde, risk analizi ve azaltımı konusunda yapılmış mevcut çalışmalardan farklı olarak, yapıları hem fiziksel olarak doğrudan, hem de dolaylı etkileyen riskler bütüncül bir şekilde ele alınmıştır. Bu yönetim modelinin Coğrafi Bilgi Sistemleri ile takibi hedeflenmiştir. Yönetim modelinde; yerinde tespit, sosyal anket, AutoCAD ve ArcGIS yazılımları ile fiziksel ve sosyo-kültürel analiz, belgeleme ve haritalandırma aşamaları modelin iskeletini meydana getirmiştir. Modelin uygulama alanı olarak seçilen Eğirdir'de 1. derece arkeolojik sit alanı olan kale ve çevresindeki 3. derece sit alanı, doğal sit alanı olan Yeşilada ve Can Ada ile ilçe merkezinde parça parça koruma alanları vardır. Bu dokudaki geleneksel konutlar, farklı işlevdeki anıtsal yapılar ve çevresel ögeler; imar çalışmaları, turizm, mübadele ve göç gibi riskler nedeniyle zamanla kısmen harap olmuş, kısmen de yok olmuştur. Günümüze ulaşan ancak yıkılma tehlikesi olan bazı yapılar için ise yıkım kararı çıkarılmıştır. Bu nedenlerle Eğirdir kentsel koruma alanı için acil ve kapsamlı bir risk yönetimi sisteminin oluşturulması ihtiyacı olduğu anlaşılmış ve kurgulanan yönetim modeli, yok olma riski altındaki Eğirdir kentsel koruma alanında uygulanmıştır. Sonuç olarak, tezde ortaya konulan Risk Analizi ve Azaltımı Yönetim Modeli (RAAYM), hem Eğirdir İlçesi'nde yapılacak koruma çalışmaları için altlık oluşturacak, hem de tüm koruma alanlarında uygulanabilecektir.