Kentsel kıyıların tasarımında güvenlik kavramının etkileri

Günümüzde birçok kamusal alanda kullanıcılar kendilerini güvensiz hissetmekte, gündelik hayatlarını bu mekânlardan kaçınarak planlamaktadırlar. Suça maruz kalma endişesinden ortaya çıkan bu durum literatürde "suç korkusu" (fear of crime) olarak tanımlanmaktadır. Kentsel mekânın fiziksel özelliklerinden veya sosyal yapısından kaynaklı problemlerden dolayı oluşan bu korku ve kullanıcıdaki etkileri kriminoloji, sosyoloji ve kentsel tasarım gibi birçok disiplin tarafından incelenmektedir. Güvensizlik hissi yaratan mekânlara müdahalelerde kentsel tasarım alanında yapılan çalışmalar, mekânın fiziksel ve sosyal yapısının iyileştirilmesine odaklanan "Çevresel Tasarım Yoluyla Suçu Önleme" (Crime Prevention Through Environmental Design – kısaca CPTED) yaklaşımı ile açıklanmaktadır. Tez kapsamında CPTED yaklaşımı ve güvenli mekânlar yaratmak konusu kıyı mekânları özelinde incelenmektedir. Kentsel kıyı mekânları kent yaşamında sıkça kullanılan, kentin farklı kullanıcı gruplarının kullanımına açık ve rekreasyonel aktivitelere olanak sağlayan kamusal alanlardır. Ancak, kıyı alanlarının kentsel tasarım kaynaklı hatalar sebebiyle kent merkezi ile iletişiminin zayıf olduğu ve doğal gözlemden yoksun kaldığı durumlarda güvenlik problemleri ortaya çıkmakta ve bu kıyı alanları kullanıcıyı tedirgin eden mekânlara dönüşmektedir. Buradan yola çıkarak tez çalışmasının amacı; "suç korkusu" ve "CPTED" kavramlarının "kentsel kıyı mekânları" ile ilişkisinin kurularak güvenli kıyı mekânı ölçütlerinin belirlenmesi ve CPTED yaklaşımı doğrultusunda problemli kentsel kıyı mekânlarına kentsel tasarım yolu ile iyileştirme önerileri geliştirilmesi olarak belirlenmiştir. Kavramsal çalışma sonucunda geliştirilen teorik bilgiler, dolgu yoluyla oluşturulmuş ve güvenlik problemlerinin yaşandığı gözlemlenen "Kadıköy kıyı rekreasyon alanı"nda incelenmiştir. Yapılan gözlem ve anket çalışmalarıyla bu rekreasyon alanı değerlendirilmiş ve kıyı mekânının iyileştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.