Kentsel planlamada yeni temsil biçimlerine doğru: İstanbul ticari peyzajında tarihi ve coğrafi çözümlemeler

Bu tez İstanbul örneğinden yola çıkarak 21. yy.'a doğru kentsel planlamada yeni temsil biçimlerinin neler olabileceğini ticari aktivitelerin mekansal gelişim süreci üzerinden araştırmaktadır.1980'lerden bu yana tüm dünyada teknoloji ve bilim alanında köklü değişimler yaşanmakta; dünyanın kavranma ve açıklanma biçiminde yeni arayışlar belirginleşmektedir. Bu değişimin uzantısı olarak ortaya çıkan küreselleşme süreci yeni ekonomik, sosyal, mekansal yapının habercisi olmaktadır. Tez kapsamında küreselleşme sürecinde hizmet ve sanayi coğrafyasında geliştirilmiş çeşitli yaklaşımlar küresel kentin ve kent merkezlerinin kavranabilmesi için detaylı olarak araştırılmış, kent bölge ve metropoliten alan içinde çok merkezli yapısal dönüşüm süreçleri üzerinden ortaya çıkan yeni kentsel yapı tartışılmıştır.Dünyadaki bu yeni yapının izleri İstanbul ticari peyzajı özelinde araştırılmış, yazar tarafından İstanbul ticari peyzajına ilişkin hazırlanan özgün analitik veritabanı ile çalışılarak, İstanbul metropoliten alanında küreselleşme eğilimleri doğrultusunda sektörel yapıdaki değişimler ve ticari mekansal organizasyon araştırılmıştır.Bu araştırmada TUİK 1992 ve 2002 verilerine göre İstanbul'un sektörel profili ilçe düzeyinde tespit edilmiş, İstanbul ticari peyzajı 1925-2006 yılları arasında İTO'ya kayıt yaptırmış yaklaşık 165 bin kayıt üzerinden ilçe, mahalle, sokak düzeyinde analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde büyük veri tabanlarını bilişsel algı düzeyinde okumaya olanak tanıyan, açıklayıcılık düzeyi yüksek ilişkisel katmanlaştırma modeli kullanılmıştır. Bu tez daha önce yapılan çalışmalardan kullandığı model kapsamındaki yeni yöntemler olan correspondance analizleri, haritaları ve bertin çizelgeleri ile ayrılmaktadır.Sonuçta İstanbul ticari peyzajına yönelik çıkarımlar dışında, genel olarak bilim alanında yaşanan değişimlerin etkisiyle kent planlama çalışmalarında yeni kent araştırma programının nasıl olması gerektiği konusuna İstanbul ticari coğrafyası örneği temel alınarak açıklık getirilmiştir.