Kentsel tasarım kapsamında kent kimliğine ilişkin yeni bir model ve tutum ölçeği geliştirilmesi: Ankara örneği

Bu tez çalışmasında kentlerin kimliklerinin kaybından ve benzeşmeleri sorunundan yola çıkılmıştır. Kent kimliğine ilişkin bütüncül bir yaklaşım ile öncelikle kent kimliğini oluşturan, etkileyen tüm bileşenler ortaya konulmuştur. Daha önce kent kimliği üzerine çalışmalar yapan araştırmacılar seçtikleri kent kimliği bileşenleri özelinde çalışmalarını tamamlamışlardır. Bu tez çalışmasında ise farklı olarak; kentsel tasarım kapsamında kent kimliğiyle ilişkili tüm bileşenler ele alınmıştır. Bu tez ile algısal kimliğin, kent kimliği oluşumunda ve sürekliliğin sağlanması konusundaki önemi ve gerekliliği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda algısal kimlik ve alt bileşenlerinin de dahil olduğu yeni bir kent kimliği bileşenleri modeli oluşturulmuş ve uzman görüşleri alınarak model tamamlanmıştır. Tezin yöntemi yeni bir model oluşturmak, bu modelin sınanması ve bulgular doğrultusunda tamamlanması adına bir tutum ölçeği geliştirmeye dayalıdır. Gerçekleştirilen 5'li Likert tipi ölçeğin bulguları doğrultusunda algısal kimliğin, çevresel ve toplumsal kimlik gibi kent kimliğindeki belirleyici rolü ortaya konmuştur. Çalışmada 37 kişilik pilot uygulama ve 391 kişilik büyük örneklem grubu uygulaması ile gerçekleştirilen analizler sonucunda algısal boyut, kültürel boyut, açık alan kullanımları boyutu ve yapılı çevre boyutu biçiminde 4 alt boyutlu ve toplamda 39 maddeden oluşan kent kimliği ölçeği (Cronbach α=0,96, r=0,38) geliştirilmiştir. İlk defa bu çalışmada kent kimliği bileşenleri, bir model aracılığı ile önce nitel ve kavramsal olarak daha sonra bu modeli sınamak adına nicel bir çalışma ile ele alınmıştır. Bu ölçek ve model yazında yer alan kalıp kent kimliği bileşenleri ve kent kimliğine ilişkin benzer yaklaşımların dışında, insanların algılarına dayalı farklı bir kimlik boyutunu ortaya çıkarmıştır. Ankara özelinde yapılan uygulamada, insanların kent kimliğine ilişkin en yüksek puanlı yanıtları verdikleri maddelere bakıldığında, algısal boyuta ilişkin maddelere verilen yanıtlar diğer boyutlara göre çok daha yüksek puanlı (katılıyorum 4 puan ve tamamen katılıyorum 5 puan) çıkmıştır. Ankara'da yaşayanların kent kimliği yaklaşımında algısal kimlik, diğer kimlik boyutlarına göre daha yüksek puanlı çıkmış böylece Ankara kentinin kimliğini belirlemede algıya dayalı maddeler çok daha belirleyici olmuştur.