Kentsel yenileme sürecinde kentsel tasarımın önemi: Aydın-Söke örneği

Bu çalışmada, ülkemizde yıllardır süregelen ve hala devam eden çarpık kentleşme sorununun, kentsel yenileme kavramı özelinde değerlendirilerek, yenilemenin kentsel tasarım ile birlikte kurgulanması gerekliliği üzerinde durulmuştur. Ülkemizin şehircilik konusunda çok fazla bir gelişim gösteremediği ve sürecin çok istenen şekilde yönetilemediği, çok farklı çevrelerce kabul edilen bir gerçektir. Mevcut yasa ve yönetmeliklerimizin özellikle de 3194 Sayılı İmar Kanunu ve bu kanuna bağlı ilgili yönetmeliklerin kentlerin mekânsal değişim ve dönüşümünde sınırlı sayılabilecek bir etkide bulunması, farklı araçların sürece dâhil edilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu araçların en temelinde ve merkezinde ise kentsel tasarım kavramı yer almaktadır. Kentsel tasarım kavramının, planlama süreci içerisinde, etkin bir araç olarak kullanılması ve süreci yönlendirmeye yönelik katkı sağlaması yönünde Söke Belediyesi'nce yapılan çalışmalar örnek olarak seçilmiştir. Öncelikle ilçe için, 1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı'nda "Aydın Metropoliten Alanı Alt Merkezi" olma yönünde hedefler öngörülmüştür. Ancak bu hedeflerin gerçekleşebilmesi için, mevcut yapısal sorunlarla birlikte sosyal ve teknik altyapı ve çevre sorunlarının çözümlenmesi öncelikli olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Mevcut sorunların, onaylı alt ölçek plan kararları ile çözümünün mümkün olamayacağı düşünülmüştür. Bu nedenle, kentsel tasarım ilke ve hedeflerinin belirlenerek, elde edilen tasarım konseptinin yeni bir plan sürecini yönlendirici ve denetleyici bir araç olarak kullanılması zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu zorunluluk doğrultusunda Söke Belediyesi'nce yapılan çalışmalar özelinde, kentsel yenileme, kentsel tasarım ve planlama sürecinin nasıl yönetildiği açıklanmış ve bu süreçte ortaya çıkan sorunlarla birlikte çözüm yollarının neler olabileceği hususunda öneriler geliştirilmiştir. Anahtar kelimeler: Söke, kentsel yenileme, kentsel tasarım