The Islamic urban academic elite: Transposition of academic capital in İstanbul from the 1970s to 2010s

Bu tez 1970-2010 yılları arasında İstanbul'da İslami akademik sermaye birikiminin toplumsal dinamiklerini açıklamaktadır. Tez kapsamında Türkiye'de İslami aktörlerin akademik alanda artan görünürlüğüne zemin hazırlayan sosyal yapıyı tahlil etmek için 19 İslami genç ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yürütülmüştür. Genç İslami failleri akademik kariyer arayışına yönlendiren faktörleri açıklamak için kentlerde yaşayan İslami akademik seçkinler habitusunun makro ve mikro dinamikleri incelenmiştir. Türkiye'deki sosyal çatışmaların gerçekleştiği temel eksenlerin tespitine dair bütüncül bir perspektif sunabilmek saikiyle Pierre Bourdieu'nün sosyal teorisinden faydalanılmıştır. Sembolik mücadelelerin sosyal çatışmalardaki merkezi konumunun tespitinin ardından, İslami hareketlerin farklı sosyal sınıflara mensup bireyleri mobilize edebilmesini mümkün kılan sosyal yapı açıklanmıştır. Bu bakış açısı, akademik sermayenin sembolik alandaki mücadelelerdeki rolünün açıklanmasına temel oluşturmuştur. Bu çerçevede İslami gençlerin akademik faaliyetlerlere duydukları ilgiyi açıklamak için en çok referans verdikleri sekiz faktör açıklanmıştır. Toplumsal cinsiyet ve sınıf farklılıkları analizlere dahil edilerek, faillerin akademik alana dair algılarına etki eden farklı olgular ortaya konmuştur. Saha bulgularına dayanarak Türkiye'de sosyal uzamın iki temel eksen etrafında organize olduğu söylenebilir: kültürel/ekonomik sermaye ve sembolik sermaye. Osmanlı İmparatorluğu'nun son yüzyılında deneyimlenen profesyonel insan kaynağındaki gözardı edilemez azalışa karşı yeni rejim daha çok insanı yüksek öğretime dahil etmeyi amaçlayan politikaları yürürlüğe koydu. Bu politikalar cumhuriyetin seküler prensiplerini benimsemeyen yeni bir profesyonel sınıfın ortaya çıkmasıyla sonuçlandı. Yeni elitler ve kültürel/ekonomik olarak dışlanmış toplumsal kesimler arasındaki ortaklık Türkiye'de İslami hareketlere ikili bir yapı kazandırdı. Talepleri, yaşantıları ve stratejileri çeşitlilik gösteren bu iki toplumsal grup Kemalist elitlerin sembolik alandaki hegemonyasına karşı İslami bir sembolik dil aracılığıyla ortaklık kurdu. Bu fenomen, alt sınıfların taleplerinin hareketin tamamına atfedilerek Islami hareketlerin yanlış bir şekilde sistem karşıtı olarak değerlendirilmesine yol açtı. Ekonomik ve kültürel açıdan mahrum toplumsal gruplar dışlandıkları alanların kurallarını değiştirmeyi amaçlarken, İslami eğilimli üst sınıflar egemenlik alanındaki pozisyonlarını dönüştürmek amacıyla İslami sembolik sermayenin değerini arttırmak gayesindeydi. İslam'ın sınıf farklılıklarının altını oyan prensipleri, söz konusu iki grubun çeşitlilik gösteren taleplerinin melezleşmesi sonucunu doğurdu. İslamcılık cumhuriyetçi elitlerin sembolik hegemonyasına karşı bir ittifak olarak doğduğu için akademi İslamcı faillerin mücadele mevkii olarak gördüğü alanlardan biri olageldi. Meşru algı kategorilerinin üretimi üzerinde hak sahibi olmak için İslami habitus akademik üretimi araçsallaştırmıştı. Ne var ki, sembolik alandaki dönüşümler akademik faaliyetlerin siyasal anlamının bireyselleşmesine yol açtı. Araştırmanın bulguları genç faillerin akademik kariyer seçimlerinin arkasındaki melez motivasyonları göstermiştir. Anahtar Sözcükler: Akademik sermaye, kültürel sermaye, eğitim alanı, akademi alanı, İslami seçkinler, İslami hareketler, İslami habitus, İslami gençlik, İslamcılık, Türkiye.