Kira sözleşmelerinde teminatlar

Uygulamada en çok karşılaşılan sözleşmelerden biri olan kira sözleşmeleri ile bir şeyin kullanım hakkının, bir süreliğine ve belirli bir bedel karşılığında karşı tarafa devredilmesi amaçlanmaktadır. Kira sözleşmesinin akdedilmesiyle birlikte her iki taraf, belirli hak ve yükümlülüklere sahip olmakla birlikte, maddi ve manevi çeşitli menfaatlerini de tehlikeye atmaktadır. Tarafların göze almış olduğu söz konusu tehlikelerin önlenebilmesi ise teminat sözleşmeleri ile mümkün olabilmektedir. Bu sebeple, kira sözleşmelerinin içeriğine çeşitli teminat yükümlülüklerinin de dahil edilmesi uygulamada çok sık karşılaşılan bir durumdur. Kira sözleşmesinde tarafların borçlarını gereği gibi ifa etmesini sağlamaya yönelik düzenlemeler, ağırlıkla borca aykırılık meydana geldikten sonra başvurulabilecek niteliktedir. Ancak özellikle kiracının borcu açısından, borca aykırılık gerçekleşmeden; farklı bir ifadeyle, kiracının kira bedeli ve diğer borçlarını tam ve doğru bir şekilde ifa edip etmeyeceğinin henüz belli olmadığı aşamada, kiraya verenin alacaklarını teminat altına almayı amaçlayan hükümler de mevcuttur. Özellikle kiracının güvence vermesini konu alan Türk Borçlar Kanunu'nun 342. maddesi bu niteliktedir. Söz konusu madde ile konut ve çatılı işyeri kiralarında, kiracının para ya da kıymetli evrak türünde bir teminat sağlaması, ilk defa kanuni bir düzenlemeye konu edilmiştir. Kira sözleşmelerine ilişkin bu özel düzenlemenin yanı sıra Türk Borçlar Kanunu'nda ve Türk Medeni Kanunu'nda yer alan ve alacağı teminat altına almayı sağlayan, genel nitelikteki hukuki olanaklardan da faydalanılması mümkündür. Öyle ki uygulamada, tarafların kira sözleşmesinden doğabilecek risklerini önlemek için başta kefalet, banka teminat mektubu olmak üzere çeşitli teminat sözleşmelerine başvurdukları görülmektedir. Söz konusu teminat sözleşmelerinden her birine, bulunduğu kanundaki ilgili hükümler uygulanmakla birlikte; bu sözleşmelerin kira hukukundaki uygulamaları, kira sözleşmelerinin çeşitli özellikleri sebebiyle hususiyet göstermektedir. Ayrıca son dönemlerde uygulamada, tarafların teminat ihtiyaçları dikkate alınarak, özellikle banka ve sigorta şirketlerince sağlanan, kira sözleşmelerine özgü yeni teminatlar da ortaya çıkmıştır