Kişilerarası duygu düzenleme, duygusal düzensizlik ve cinsel özgüvenin boşanma göstergeleri üzerindeki yordayıcı rolü

Bu araştırmanın temel amacı, kişilerarası duygu düzenleme, duygusal düzensizlik ve cinsel özgüvenin boşanma göstergeleri üzerindeki yordayıcı rolünün belirlenmesidir. Araştırmada; ölçek uyarlama ve nicel analiz olmak üzere iki aşamalı bir metodoloji izlenmiştir. Ölçek uyarlama aşamasında Duygusal Düzensizlik Ölçeği Türkçe'ye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan 767 (471 kadın ve 296 erkek) evli ve boşanmış bireyden oluşmaktadır. Boşanma göstergeleri ile ilgili veriler "Boşanma Göstergeleri Ölçeği", kişilerarası duygu düzenleme ile ilgili veriler "Kişilerarası Duygu Düzenleme Ölçeği", duygusal düzensizlikle ilgili veriler "Duygusal Düzensizlik Ölçeği" ve cinsel özgüven ile ilgili veriler "Cinsel Özgüven Ölçeği" ile toplanmıştır. Demografik özelliklere ait bilgiler "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Duygusal Düzensizlik Ölçeği'nin Türkçe uyarlama çalışmasında geçerliğin belirlenmesi için; dilsel geçerlik, benzer ölçek geçerliği ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış; güvenirliğin belirlenmesi için ise Cronbach alpha iç tutarlık katsayısına bakılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için Pearson korelasyon analizi gerçekleştirilmiş ve kişilerarası duygu düzenleme, duygusal düzensizlik ve cinsel özgüvenin boşanma göstergeleri üzerindeki etkilerini belirlemek için çok değişkenli doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Cinsiyet, yaş, medeni durum, evlilik süresi ve çocuk sahibi olma durumuna göre boşanma göstergelerindeki farklılıkları incelemek amacıyla ise bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü ANOVA analizi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, Duygusal Düzensizlik Ölçeği'nin Türk kültüründe uygulanabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir. Regresyon analizi sonucunda, bağımsız değişkenlerin Boşanma Göstergeleri Ölçeği toplam puanındaki varyansın %27,8'ini açıkladığı ve modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğu [F(15,751)=19.239, p<.05] belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda; medeni durum ve yaş değişkenlerine göre boşanma göstergelerinin anlamlı biçimde farklılaştığı; cinsiyet, evlilik süresi ve çocuk sahibi olma durumuna göre boşanma göstergelerinin anlamlı biçimde farklılaşmadığı görülmüştür. Kişilerarası duygu düzenlemenin "sosyal model alma" alt boyutunun boşanma göstergelerini anlamlı düzeyde negatif yönde yordadığı belirlenmiştir. Duygusal düzensizliğin "içselleştirme" alt boyutunun boşanma göstergeleri üzerinde anlamlı düzeyde pozitif yönlü bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Cinsel özgüvenin "kendini açığa vurma" alt boyutunun boşanma göstergelerini anlamlı düzeyde negatif yönde; "cinsel cesaret" alt boyutunun ise anlamlı düzeyde pozitif yönde yordadığı saptanmıştır. Elde edilen bulgular alanyazın bağlamında tartışılarak araştırmacılar ve uygulayıcılar için öneriler sunulmuştur.