Kişilik özelliklerinin politik davranış ve bilgi ifşası üzerine etkisinde algılanan etik iş ikliminin rolü: Malatya sağlık sektörü araştırması

Günümüz çalışma yaşamının sürekli değişmesiyle birlikte iş ilişkilerinin giderek karmaşık hale gelmesi, belirsizliğin artması, özel ve kamu kurumlarında yaşanan büyük skandallar, yanlış ve hatalı uygulamaların artması, örgüt yapısındaki değişmeler, farklı kontrol mekanizmalarının oluşması, istihdam politikalarındaki farklılıkların artması, örgütün sahip olduğu kıt kaynakların paylaşımında yaşanan çekişmeler ve iş dünyasında rekabetin şiddetlenmesi, çalışanlar üzerindeki baskıyı arttırmakta, dolayısıyla politik davranışlar ile bilgi ifşası (sorun bildirme) davranışının ortaya çıkmasını kaçınılmaz hale getirmektedir. Çalışanların politik davranışlar ile bilgi ifşası eğiliminin oluşmasında ise bireysel farklılıkları tanımlayan kişilik özellikleri önemli bir rol oynamaktadır. Çünkü iş yaşamında benzer durumlarla karşılaşan çalışanların örgüt içerisindeki davranışları farklılık göstermektedir. Bu farklılığın büyük bir bölümü ise kişilik özelliklerinin farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Ayrıca örgütlerde çalışanların kişilik özelliklerinin belirlenip açığa çıkarılması; çalışan davranışlarının anlaşılması, açıklanabilmesi ve yönetilmesinde önem arz etmektedir. Örgüt çalışanları istediklerini elde edebilmek için kişilik özellikleri doğrultusunda mücadele etmekte ve kendi çıkarlarını korumak amacıyla politik davranışlar, toplumsal çıkarları korumak amacıyla da bilgi ifşası davranışı sergileyebilmektedirler. Bu davranışların çalışanlar tarafından uygulanıp uygulanmayacağı, uygulanacaksa uygulanma sıklığı etik iş ikliminin kabul edilme derecesi tarafından etkilenmektedir. Çalışanlar, örgütte sergileyecekleri davranışları algılamış oldukları etik iş iklimi ile ilişkilendirerek bir takım davranışları hayata geçirmektedirler. Politik davranışlar ile bilgi ifşası davranışı, örgüt ve çalışanlar açısından olumlu ve olumsuz özellikleri bir arada taşıması ve mevcut çalışma yaşamında kaçınılmaz olması sebebiyle giderek önem kazanmaktadır. Ayrıca literatürde sosyotropik-otonom kişilik özelliklerinin politik davranışlar ile bilgi ifşası arasındaki ilişkiyi inceleyen ve bu ilişkide etik iş iklimi algısının aracılık edip etmediğini araştıran çalışmaların olmaması bu araştırmanın önemini artırmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı sağlık sektöründe çalışanların sosyotropik-otonom kişilik özelliklerinin politik davranışlar ile bilgi ifşası üzerine etkisinde algılanan etik iş iklimi rolünün ele alınıp, değerlendirilmesidir. Bu kapsamda konu ile ilgili yerli ve yabancı literatür taraması yapılarak araştırmanın kavramsal çerçevesi çizilmiş ve literatür taramasıyla elde edilen bilgiler ışığında araştırmanın modeli oluşturulmuştur. Araştırmanın evrenini Türkiye'de Malatya ilinde faaliyet gösteren Turgut Özal Tıp Merkezi ile özel hastane sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi 320 sağlık çalışanından oluşmaktadır. Bu kapsamda gerek kamu hastaneleri gerek özel hastanelerden resmi olarak izinler alınmış ve anket çalışması yapılmıştır. Yapılan analizlerden elde edilen sonuçlara göre sosyotropik-otonom kişilik özellikleri ile politik davranışlar arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Sosyotropik-otonom kişilik özellikleri ile bilgi ifşası arasındaki ilişkinin ise anlamlı olmadığı ancak sosyotropik kişilik özelliklerinin alt boyutu olan onaylanmama kaygısı ile bilgi ifşası arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulgulanmıştır. Sosyotropik-otonom kişilik özelliklerinin politik davranışlar ile bilgi ifşası davranışı üzerindeki etkisinde etik iş iklimi algısının aracılık rolünün olmadığı tespit edilmiştir.