Kistik fibrozis tanılı çocuk hastalarda akut akciğer alevlenmesi döneminde tedavi öncesi ve sonrası dönemde balgamda sitokin çalışması

Bu çalışmada Kistik fibrozis tanılı çocuk hastaların klinik özellikleri ve akciğer alevlenmesi tedavi öncesi ve sonrası balgamda sitokin seviyeleri değerlendirilerek hastaların akciğer alevlenmelerini klinik gelişmeden tespit etmek ve erken tedaviye başlamak; böylece hastaların mevcut akciğer kapasitesini daha uzun süre korumak; hala çalışmaları devam eden immünoterapi tedavi yöntemlerine katkı sağlamak hedeflenmiştir. Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Eğitim Araştırma Hastanesi pediatrik allerji immünoloji polikliniğinde 25 Kistik fibrozis tanılı çocuk hastaların balgamında sitokin çalışması yapıldı. Kistik fibrozis tanısı allerji immünoloji uzman hekimi tarafından konulmuş 3-21 yaş arası hastalar çalışmaya alındı. Akut akciğer alevlenme döneminde alınan balgam numuneleri ve tedaviye başladıktan 30 gün sonraki balgam numunelerinde ki sitokin seviyelerinin karşılaştırılması yapıldı. Hastalardan alınan balgam numuneleri -20 santigrad derecede saklandı. Numunelerden ELISA yöntemi ile IL-17, IL-8, LTB-4, 8- isoprostane, nötrofil elastaz, glutatyon, glutatyon peroksidaz, TLR-2, TLR-4 sitokinlerinin seviyesi çalışıldı.KF'li hastaların atak tedavi sonrası dönemde balgamda glutatyon düzeyi, tedavi öncesi balgamda glutatyon düzeyine göre düşük bulundu (p:0.002). Atak tedavi sonrası dönemde balgamda glutatyon peroksidaz düzeyi atak dönemi balgamda glutatyon peroksidaz düzeyine göre sınırda anlamlı düşük bulundu (p:0,058). Atak döneminde balgam miktarında artış olan hastaların tedavi öncesi balgamda TLR-2 düzeyi balgam miktarında artış olmayan gruptakilere göre yüksek bulundu (p:0.037). Atak döneminde belirgin nefes darlığı olan hastaların hafif nefes darlığı olan hastalara göre atak tedavisi öncesi dönemde balgamda IL-8 ve TLR-4 düzeyi (sırasıyla p:0.041, p:0.019) yüksek bulundu. Atak döneminde wheezing şikayeti olan grubun atak sırasındaki balgamda LTB4 ve glutatyon peroksidaz düzeyi (sırasıyla p:0.001, p:0.013) wheezing şikayeti olmayan gruptakilere göre yüksek bulundu. Atak başvurusu sırasında takipne şikayeti olan hastaların atak sırasında balgamda LTB4 ve IL-8 düzeyi (sırasıyla p:0,011, p:0,002) takipne şikayeti olmayan gruptakilere göre yüksek bulundu. Atak başvurusu sırasında halsizlik ve düşkünlük şikayeti olan hastaların atak tedavi sonrası dönemde balgamda TLR-4 düzeyi (sırasıyla p:0,035, p:0,035) halsizlik ve düşkünlük şikayeti olmayan gruptakilere göre düşük bulundu. Akciğer alevlenme sıklığına göre atak sırasında balgamda IL-8 ve TLR-4 düzeyi 6 aydan az olanlarda, 6 ayda bir olanlarda, yılda bir olanlarda, 1 yıldan fazla olanlarda azalma olması anlamlı bulundu (sırasıyla p:0,007, p:0,032). Hastaneye yatış sıklığına göre atak tedavi sonrası dönemde balgamda TLR-4 düzeyi 6 ayda bir, yılda bir, 1 yıldan fazla olanlarda istatistiksel olarak anlamlı düzeydebulundu (p:0,036). Atak başvurusu sırasında dinlemekle ral duyulan hastaların tedavi öncesi balgamda LTB4 ve TLR-4 düzeyi (sırasıyla p:0.037, p:0.011), tedavi sonası dönemde balgamda TLR-4 düzeyi (p:0.027) ral duyulmayan hastalara göre yüksek bulundu. Kreon kullanan hastaların atak döneminde balgamda IL-17 ve glutatyon arasında negatif korelasyon (p:0,018), atak döneminde balgamda LTB4 ve glutatyon arasında negatif korelasyon (p:0,006), atak döneminde balgamda IL-8 ve 8-isoprostane arasında negatif korelasyon (p:0,037), atak döneminde balgamda nötrofil elastaz ve glutatyon arasında pozitif korelasyon (p:0,012), atak döneminde balgamda glutatyon ve TLR-4 arasında negatif korelasyon (p:0,021) saptandı. Dornaz alfa kullanan hastaların atak döneminde balgamda LTB4 ve glutatyon arasında negatif korelasyon (p:0,008), atak döneminde balgamda IL-8 ve 8-isoprostane arasında negatif korelasyon (p:0,019). atak döneminde balgamda nötrofil elastaz ve glutatyon arasında pozitif korelasyon (p:0,003) saptandı. Atak döneminde başvuru sırasında, atak tedavi sonrasında ve tedavi bitiminden 30 gün sonra alınan balgam kültürlerinde üreyen mikroorganizmaya göre Staf. Aureus üremesi olan hastaların tedavi sonrası balgamda glutatyon düzeyi P. Aureginosa üremesi olan hastalara göre (sırasıyla p:0,023, p:0,030, p:0,026) yüksek bulundu. Atak döneminde balgamda IL-8 düzeyi ile başvuru sırasında alınan balgam kültüründeki gentamisin MIC değeri (p:0,031), netilmicin MIC değeri (p:0,025), sefepim MIC değeri (p:0,034), imipenem MIC değeri (p:0,016) arasında pozitif korelasyon saptandı. 1. balgam kültüründeki netilmicin MIC değeri ile atak döneminde balgamda IL-8 arasında pozitif korelasyon (p:0,025), imipenem MIC değeri ile atak tedavi sonrası dönemde balgamda IL-8 (p:0,016) ve TLR-2 (p:0,032) arasında negatif korelasyon, netilmisin MIC değeri ile atak tedavi sonrası dönemde balgamda TLR-2 arasında negatif korelasyon (p:0,035) saptandı. 2. balgam kültüründeki imipenem MIC değeri ile atak döneminde balgamda IL-8 arasında (p:0,030) pozitif korelasyon ve 8 isoprostane arasında (p:0,049) negatif korelasyon, netilmisin MIC değeri ile atak döneminde balgamda IL-8 arasında (p:0,033, r:0,794) pozitif korelasyon ve atak dönemi tedavi sonrasında balgamda TLR-2 arasında (p:0,001) negatif korelasyon saptandı. Atak dönemi başvuru anında P. Aureginosa kolonizasyonu olan olan hastaların atak dönemi balgamda IL-8 ve TLR-4 düzeyi kolonizasyon olmayan hastalara göre (sırasıyla p:0,002, p:0,021) yüksek bulundu. Atak başvurusuanında solunum fizyoterapisi ara ara yapan hastaların tedavi sonrası balgamda LTB4 düzeyi, düzenli yapan hastalara göre yüksek bulundu (p:0,036). Atak döneminde balgamda TLR-4 ile CRP değeri (p:0,001), beyaz küre sayısı (p:0,015), nötrofil sayısı (p:0,013) ile pozitif korelasyon; albumin değeri (p:0,009) ile negatif korelasyon tespit edilmiştir. Lenfosit sayısı ile atak döneminde balgamda glutatyon arasında negatif korelasyon (p:0,020), hemoglobin ile atak döneminde balgamda TLR-2 arasında pozitif korelasyon (p:0,026), platelet sayısı ile atak döneminde balgamda IL-8 arasında pozitif korelasyon (p:0,045) saptandı. Eozinofil sayısı ve yüzdesi ile atak tedavi sonrası dönemde balgamda IL-8 arasında (sırasıyla p:0,045, p:0,002) negatif korelasyon saptandı. pCO2 ve cHCO3 ile atak döneminde balgamda LTB4 arasında (sırasıyla p:0,006, p:0,004) pozitif korelasyon saptandı. Vit. B12 düzeyi ile atak tedavi sonrası dönemde balgamda TLR-4 arasında (p:0,023) ve vit. E düzeyi ile atak tedavi sonrası dönemde balgamda LTB4 arasında (p:0,029) pozitif korelasyon saptandı. Torax bt'de patolojik akciğer dokusu ile akciğerin kapladığı hacim, sağlam akciğer hacmi, hava yolu hacmi, toplam akciğer hacmi arasında (sırasıyla p:0,002, p:0,017, p:0,008, p:0,002). negatif korelasyon saptandı. Atak tedavi sonrası dönemde toraks bt de patolojik akciğer dokusu ile atak dönemi balgamda TLR-4 arasında (p:0,005), atak tedavi sonrası dönemde balgamda IL-17 arasında (p:0,025) pozitif korelasyon saptandı. Bu çalışmada hastaların takibinde yapılan rutin tetkik ve görüntüleme yöntemleri dışında balgamda sitokin seviyelerinin belirlenmesi, hastaların atak sıklığını azaltmada kullanılabilir. Hastaların atak dönemi ve tedavi sonrası dönemde balgamda sitokin seviyeleri ile antibiyotik dirençleri göz önüne alınarak verilen tedaviler, hem akciğer alevlenmesini hem de bakteri kolonizasyonunun önlenmesinde etkili olacaktır. KF'li hastalarda mortalitenin arttığı PHT gelişmeden önce, hipoksi değerleri ile balgamda sitokin seviyeleri arasındaki ilişkisi göz önüne alındığında özellikle balgamda LTB4 düzeyinin önemli olduğu ve astımlı hastalarda olduğu gibi lökotrien antagonistleri kullanılarak inflamasyon, remodelling ve bronkospazm gelişmeden önlenebilir. Toraks BT çekilmeden hastalarda balgamda sitokin seviyeleri ile bronşiektaziye gidiş önceden belirlenip önlenebilir veya toraks BT çekme sıklığı azaltılabilir. Çalışmamız sonucunda elde edilen veriler kullanılarak KF'li hastalarda atak gelişimini önlemek için çalışmaları devam eden immünoterapi tedavilerinin gelişimine olanak sağlanacaktır Anahtar Kelimeler: Kistik fibrozis, akut akciğer alevlenmesi, balgamda sitokin seviyesi.