Klarinette Boehm mekanizmasının bulunuşu ve işleyiş biçimi

Tarihi belgelerin derlenmesiyle olu turulan bu çalı mada üflemeli tahta çalgılargrubunun silindirik borulu ve tek kamı lı üyesi olan klarinetin do u u, çe itleri,kısımları, mekanizma yapısı ve günümüzde kullanılan modern klarinet yapısınakavu masında etkili olan çalgı yapımcılarının katkıları ara tırılmı tır.Tarihsel bir akı içinde sunulan bu bilgileri elde etmek için; klarinetin atası kabuledilen alümolardan (Fr., chalumeau) önce; rönesans dönemi öncesi uygarlıklarınçalgıları, rönesans dönemi sonrası çalgıların çe itleri incelenmi , yine bir rönesansdönemi çalgısı olan alümoların yapısı ve çe itleri tanıtılmı tır. Eski bir Fransız halkçalgısı olarak bilinen alümolar, 1690 yılında J.C. Denner (Nürnberg, Almanya)tarafından ba latılan çalı malarla ilk kapakçıklara sahip olmu , kendisinden sonrakidönemlerde farklı ülkelerde yapılan, kalıcı olmu ya da olamamı birçok yenili eöncülük etmi tir. Klarinetin geli iminde Denner dı ında etkili olan di er çalgı yapımustalarının temel hareket noktaları; tüm tahta üflemeli çalgılar ailesinin geli imdedo rudan etkili olmu olan Theobald Boehm'ün yüzük ve kapak sistemleridir. A.Buffetve H.E.Klose tarafından klarinete adapte edilen ?Boehm sistem? ile günümüzdekullanılan Boehm mekanizmalı Fransız ekollü klarinetler olu turulmu tur. Bununlaberaber dünya üzerinde, Alman çalgı yapımcısı Oskar Oehler'in çalı maları sonucundaolu mu ve ?Oehler sistem? olarak anılan Alman ekollü klarinetler de kullanılmaktadır.Yapılan bu derleme çalı masında ayrıca Oehler ve Boehm sistemli klarinetlerinyapısal farklarına, Boehm klarinetlerin günümüzde sahip oldu u mekanizmanın temelve yardımcı parçalarına ve klarinetin akustik yapısına de inilmi tir.Anahtar Sözcükler: Klarinet, alümo, Boehm sistem, J.C. Denner, O. Oehler.