Klasik dönem Arap edebiyatında bedevilere dair mensur rivayetler ve üslup değerlendirmesi

İslam dünyasında 8. ve 19. yüzyıllar arasında ortak bir yazı dili olarak kullanılan Arapça, henüz Cahiliye Dönemi'nden itibaren edebî bir yetkinliğe sahipti. Bu yönüyle tarih boyunca İslam dünyasında ortak bir ilim dili olarak kullanıldığı kadar, ortak bir edebiyat dili olarak da kullanılmaya devam etmiştir. Günümüzde klasik Arap edebiyatı olarak ifade edilen bu edebiyatın temelini Cahiliye Dönemi şiirleri ve hutbeleri, Müslümanların kutsal kitabı Kur'ân- Kerîm, eski dönemlerde yaşayan fasih Arapların şiirleri, hutbeleri ve irticalen söyledikleri güzel sözler teşkil etmektedir. Miladî 6. ve 10. asırlar arasında Arabistan yarımadasında uzak çöl bölgelerinde yaşayan bedeviler, yabancılarla temaslarının çok az olmasından dolayı anadilleri olan fasih Arapçayı koruyarak düzgün bir şekilde konuşmaya devam etmişlerdir. Aynı zamanda sözlü rivayet kültürüne sahip olmaları ve sade hayat şartlarında yaşamaları, ezberlerinin güçlü olmasını ve sözlü edebiyat geleneğinin içlerinde uzun süre yaşamasını sağlamıştır. İslamî fetihlerle birlikte Arapların yabancılarla karışması sonucu Arapçanın bozulmaya başladığı dönemden itibaren bedevi Araplar, Arap dili ve edebiyatının önemli bir taşıyıcısı ve temsilcisi olmuşlardır. Bu durum, Arapçayı koruma gayretinde olan dil alimleri nezdinde, onların Arap dilinin saf ve temiz bir kaynağı olduğu kanaatini geliştirmiştir. Dil alimlerinin onlardan aktardıkları rivayetler ve sözler daha sonra yazılı olarak edebiyat kitaplarına geçirilmiş ve klasik Arap edebiyatının önemli bir malzemesi hâline gelmiştir. Aynı zamanda fasih Arapçanın ve klasik Arap edebiyatının orijinal formunu yansıtan bu rivayetler, Kur'ân-ı Kerîm'in üslubunun iyi anlaşılması ve asırlar boyu farklı kültürel etkileşimlerle üslup yönünden değişime uğrayan fasih Arapçayı asıl kaynağından tanıma yönünden önemlidir. Arap dili ve edebiyatına dair telif edilen eserlerde, fasih bedevilerin mensur sözlerini ihtiva eden rivayetleri ve bu rivayetlerde edebî üslubu inceleyen bu çalışmanın birinci bölümde bedevi mefhumu, bedevilerin yaşam koşulları ve bedevilerde dil ve edebiyat hakkında genel bilgiler verilmiş; ikinci bölümde ise fasih bedevilere dair mensur rivayetlerden seçilen metinler tercümesiyle birlikte verilerek bu rivayetlerde edebî üslup özellikleri değerlendirilmiştir.