Klasik Türk Edebiyatında küme tipleri: Ricalülgayb/Erenler

Yaklaşık altı yüz asırlık bir gelenekten beslenerek varlığını sürdürmüş Klasik Türk şiiri kültürel kaynakları bakımından oldukça zengindir. Bu kaynakların bir kolunu da halk inanç ve inanışları oluşturur. Toplum içinde önemli bir konum kazanmış ricâlülgayb/gayb erenleri, klasik Türk şiirinde tip görünüşleri ile tarihsel, sosyal, kültürel ve dȋnȋ olguları arka planında yansıtarak topluma ait inanç unsurlarını ortaya çıkarır. Bu çalışmada tasavvuf alanının bir parçası olan ricâlülgayb grubunun klasik Türk şiirinde grup tipi görünümlerine yer verilmiştir. Disiplinlerarası bir çalışma ile İbnü'l-Arabȋ'nin son şeklini verdiği ricâlülgayb hiyerarşisindeki tabakaların sözlük ve tasavvufȋ anlamları verildikten sonra kavramların tip görünüşleri, taranan 167 Divan'daki beyitler üzerinden günümüz Türkçesine çevrilerek değerlendirimiş ve gösterilmiştir. Ricâlülgayba dair incelenen 62 kavramdan, 35 tane tipin klasik Türk şiirine yansıdığı tespit edilmiştir. Gerçek hayatta yaşamış, toplumda siyasi, sosyal ve dȋnȋ kimliklere sahip 88 kişinin de ricâlülgayba dair benzetme ögeleri tanık beyitler aracılığı ile açıklanmıştır.