Klasik Türk şiirinde cennet ve cehennem

Ölüm sonrası hayat açısından önemli bir yer tutan cennet ve cehennem, başta İslam dini olmak üzere, hemen hemen bütün din ve inanışların ilgi odağı olmuştur. İnanç sahasındaki bir konudan esinlenerek yapılan bu çalışmada, İslam dini ve tasavvufa ait cennet-cehennem anlayışının klasik Türk şiirindeki yansımaları üzerinde durulmuştur. Çeşitli din ve mitolojiler ile İslam ve tasavvufun cennet-cehenneme dair yaklaşımı ele alındıktan sonra, bunlarla ilgili unsurların gerek teşbih ve mukayese gerekse sembol, istiare ve mitoloji bağlamında klasik Türk şiirindeki kullanımı değerlendirilmiştir. Bu sayede İslam dini ve tasavvufun klasik Türk şiirine olan etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bilhassa Osmanlı dönemi ve coğrafyasını içine alacak şekilde kapsamlı bir çerçeveye oturtulan çalışma, birtakım kurallara bağlı kalınarak kırk iki divan ile sınırlandırılmıştır. Söz konusu divanlarda cennet ve cehenneme ilişkin kavramlar taranmış, bunların geçtiği beyit veya bendlerin dikkat çekici olanları incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışmada istifade edilen şiirlerin yeni yazıya birebir aktarımından ziyade, ne anlam ifade ettikleri belirtilmiş ve cennet-cehennem ekseninde şerhleri yapılmıştır. Bu vesileyle insan için önem arz eden ahiret hayatının iki ikametgâhından cennet ve cehennemin klasik Türk şiirinde nasıl işlendiği ortaya konularak, bu şiiri daha yakından tanıma fırsatı elde edilmiştir. Üstelik İslam dininin inançla alakalı bir konusunun, tasavvuf da dâhil edilerek, klasik Türk şiirinde hangi açılardan ele alındığını görme imkânına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Şiiri, Cennet, Cehennem, Divan, İslam,Tasavvu