Klasik Türk şiirinde gül (Gazellerde)

Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada XIV-XIX. yüzyıllar arasında yaşamış yaklaşık 120 şâirin dîvânları taranmış ve bu eserlerin "gazeller" bölümünde gülün hangi anlam ilişkileri içinde kullanıldığı, gülün sosyal hayattaki kullanımının şiirlere nasıl yansıdığı örnek beyitlerle tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın temel amacı "gül"ün diğer çiçeklerden farklı olarak kültürümüzde ne kadar derin izler bıraktığının belirlenmesidir. Bu bağlamda öncelikle gülün tarihçesine, sosyal hayatta, sanatta ve semâvî dinlerde gül algısına değinilmiş, sonra gülün bir çiçek olarak özelliklerinin beyitlere yansımasına örnekler verilmiştir. İlerleyen bölümlerde ise, âdet ve geleneklerde, giyim-kuşamda, mutfakta, tedavide, tasavvufta, kozmik âlemde vb. gülün kendine mahsus kullanımlarına dair örnek beyitler sunulmuş ve bu beyitlerin şâirin hayal dünyasında hangi sanatlarla meydana gelip vücut bulduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Taramalar sırasında -her başlık için- karşılaştığımız on binlerce beyit içinden, en güzel örneği yansıttığını düşündüklerimiz bu çalışmaya dâhil edilmiştir. Bazı hayallerin orijinalliği sebebiyle kaside, kıt‛a gibi nazım şekillerinden de örnekler verilmiştir. Gülün tasavvufî kullanımlarının daha belirgin görülebilmesi için mutasavvıf kimliği ön plana çıkan bazı şâirler de incelenmiştir. Kısacası şâirlerin gülü, gerçek ve mecaz yönleriyle şiire nasıl taşıdıkları tespit edilmeye çalışılmış ve elde edilen bulgular "sonuç" bölümünde sunulmuştur. Taramalar neticesinde küçük bir "gül sözlüğü" oluşturulmuş ve çalışmanın sonuna eklenmiştir.