Klinik örneklemde internet oyun oynama bozukluğu prevalansının belirlenmesi, eşlik eden psikopatoloji ve ebeveyn tutumlarına yönelik müdahaleler sonrası bozukluk şiddeti değişiminin değerlendirilmesi

Amaç: Klinik örneklemde internet oyun oynama bozukluğu (İOOB) prevalansının belirlenmesi, 6 aylık izlem süresince psikofarmakolojik tedavi ve ebeveyn tutumlarına yönelik müdahaleler sonrası bozukluk şiddeti değişiminin değerlendirilmesi, İOOB gelişimini yordayan değişkenler ve 6 ay sonunda İOOB tanısının devam etmesini yordayan değişkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğine 12 aylık süre içerisinde ayaktan başvuran DSM-5 temelli görüşme ve çocuk ve ebeveyn İOOB tarama ölçekleri ile değerlendirilmiş 73 İOOB ve 38 İOOB olmayan olgu dahil edilmiştir. Olguların değerlendirilmesi için İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği-Kısa Formu, Çocuklar İçin Depresyon Değerlendirme Ölçeği (CDI), Çocukluk Çağı Kaygı Tarama Ölçeği, Sosyal Beceri Ölçeği, Ergenler İçin Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği, Aile İnternet Tutum Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği ve sosyodemografik form; ebeveynleri için Oyun Oynama Bozukluğu-Ebeveyn Formu, Çocuk ve Ergenlerde Yıkıcı Davranım Bozuklukları İçin DSM IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (Turgay), Psikolojik Belirti Tarama Testi, Çocukta İnternette Oyun Oynama Bozukluğu İçin Ebeveyn Anketi, İOOB Ebeveyn Tutum Anketi ve sosyodemografik form; öğretmen için Turgay Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda klinik örneklemde İOOB prevalansı %6,9'dur. İOOB prevalansı erkeklerde %14,4, kızlarda ise %1,1'dir. Çocuk ve ergenlerin öz bildirimine dayalı İOOB prevalansı ise %1,5'tir. İOOB tedavi alan grupta görülen en sık komorbiditeler sırasıyla dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, major depresif bozukluk ve özgül öğrenme güçlüğüdür. Aile müdahalesi ve psikofarmakolojik tedavi sonrası İOOB tedavi alan grubun %78,9'u İOOB tanısını kaybetmiş, %10,5'i oyun oynamayı tamamen bırakmış, %21,1'inin İOOB tanısı devam etmiştir. İOOB tedavi alan grupta aile müdahalesi ve psikopatoloji tedavisi sonrasında 6. ayda İOOB şiddetinde azalma, başa çıkma ve sosyal becerilerde iyileşme, çocukların algıladıkları ihmalkar ebeveyn internet tutumlarında azalma, aile işlevselliğinde artış anlamlı düzeydedir. İOOB'ye komorbid DEHB'si olan hastalarda 6 aylık metilfenidat (MPH) tedavisi sonrası çocukların ve ebeveynlerin belirttikleri İOOB şiddeti, oyun süreleri; ebeveynin belirttiği dikkat eksikliği belirti şiddeti ve öğretmenin belirttiği davranım bozukluğu belirti şiddeti anlamlı düzeyde azalmıştır. Çok değişkenli doğrusal regresyon analizleri sonucunda depresif belirti şiddeti ve dikkat eksikliği belirti şiddeti İOOB gelişimini öngörmekte olup İOOB bulunma riskini dikkat eksikliği alt ölçeğinde her bir birimlik artış 1,21 kat, depresif semptom şiddetinde her bir birimlik artış 1,11 kat artırmaktadır; 6 ay sonunda İOOB tanısının devam etme riskini, kendine ait bilgisayar sahibi olmak 5,132 kat, CDI ve ebeveyn Turgay dikkat eksikliği alt ölçeği puanındaki her bir birimlik artış sırasıyla 1,056 ve 1,136 kat artırmaktadır. Sonuç: Çalışmamızda öz bildirime dayalı İOOB prevalansı, klinik görüşme ve ebeveyn bildirimine dayalı prevalanstan çok daha düşüktür. Bu farklılık büyük kısmı öz bildirim ölçekleri ile yapılmış literatürdeki İOOB prevalans çalışmaları oranlarının gerçekte olan oranlardan çok daha azını yansıtmakta olduğunu, daha fazla klinisyen görüşmesine dayalı prevalans çalışmasına ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Çalışmamız uyguladığımız ''Ebeveyn Müdahale Programı''nın İOOB şiddeti, aile işlevselliği ve ebeveyn tutumları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Yüksek komorbidite oranları olan İOOB'de komorbid durumlarının etkin tedavi edilmesi İOOB klinik sonuçlarını anlamlı düzeyde düzetmektedir. Depresif belirti şiddeti ve dikkat eksiği belirti şiddeti İOOB gelişimini ve 6 aylık takip sonucunda İOOB tanısının devam etmesini anlamlı düzeyde yordayan faktörlerdir.