Klivus kordomalarının endoskopik transnazal cerrahi eksizyon tedavisinin sonuçlarının retrospektif olarak değerlendirilmesi

Kordomalar, lokal-agresif invaziv seyir gösteren notokord kökenli kemik tümörlerdir, histolojik olarak düşük gradeli sayılsalar da yüksek rekurrens oranına sahiptir ve nadiren de olsa metastaz yapabilirler. Klivus kordomalar tüm intrakranial tümörlerin %0,2 sini, tüm kafa tabanı tümörlerinin yüzde %6 sını oluşturmaktadır. Dünyada kabul gören tedavisi agresif yaklaşımla cerrahi olarak mümkün olan en geniş tümör rezeksiyonunu sağlayıp, ek nörolojik kayıba neden olmadan hayat kalitesini korumaktır. Ancak tümörun infiltratif-destruktif olması ve nörovaskuler yapılara komşu olması sebebi ile ve ilk tanıda genel olarak büyük hacimlere ulaşmış olması sebebi ile genel olarak total rezeksiyon mümkün olmamaktadır. Tanı aldıktan sonra tedavisiz yaşam süresi ortalama 28 aydır. Birçok otörün tanı konulduktan sonra agresif cerrahi ve adjuvan tedaviyi önerdiği belirtilmiştir. Ancak transfasyal, transoral, transpetrosal yaklaşımlar yüksek mortalite ve morbiditeye sebep olmaktadır. Daha önce seçilmiş orta hat yerleşimli-lateral uzanımı olmayan vakalarda kullanılan bir teknik olan transnazal endoskopik cerrahi, son yıllarda deneyimin artması ve cerrahi ekipmanların gelişmesi ile güvenilir minimal invaziv öncelikli cerrahi seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır. Geriye dönük ve tanımlayıcı olan çalışmamızda, 1 Ocak 2014-1 Mart 2018 yılları arasında, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroşirürji Kliniği'nde, endoskopik transnazal yolla opere edilen ve kesin patoloji sonucu "klivial kordoma" olan hastaların; sosyo-demografik özellikleri, hastalığa ilişkin bulguları ve sağ kalım süreleri değerlendirilmiştir. Çalışmada incelenen toplam 10 hastanın 7'si (%70) erkek, 3'ü (%30) kadın, yaş ortalamaları 53,40 ± 18,77 olarak saptanmıştır. Opere edilen olguların kesin patoloji sonucunda; % 80'i kordoma, %10'u dediferansiye kordoma, %10'u konromiksoid tümör olduğu görülmüştür. Çalışmadaki hastaların %50'si baş ağrısı, %30'u diplopi şikâyeti ile başvuruda bulunmuş, bu şikâyetlerin, pitozis ve burun tıkanıklığın şikâyetiyle başvuranlara göre oranla daha yüksek olduğu görülmüştür. Endoskopik transnazal yaklaşım tekniği ile opere olan hastaların, operasyon tarihinden sonraki 4 yıllık sağkalım süreleri Kaplan-Meir yöntemiyle hesaplanmış ve medyan sağ kalım 48 ay ± 18,98 olarak bulunmuştur. Endoskopik transnazal yolla opere edilen hastalarımızın % 80'inde cerrahi sonrası nörolojik defisit saptanmamıştır. %20 hastada ise BOS fistülü-menenjit görülmüştür. Cerrahi sonrası, hastanede ortalama yatış süresi 9,10±9,83 gün olarak saptanmıştır. Klivus kordomalarında, güvenilir patolojik veri sağlamada, cerrahi sonrası düşük morbidite ve kısa hospitilizasyon, yönetilebilir komplikasyon oranıyla endoskopik transnazal yaklaşım tekniği, diğer cerrahi yaklaşım tekniklerine göre üstünlükleri olan alternatif bir teknik olarak kabul edilmektedir. Çalışmamız literatür bilgilerine olan uyumlu sonuçları ile klivus kordomalarında, endoskopik transnazal yaklaşımla cerrahinin, doğru ve güvenilir bir yöntem olabileceğine destek sağlamıştır. Anahtar kelimeler: klivus, kordoma, endoskopik transnazal cerrahi