KOAH hastalarında öz yeterlik, psikolojik iyi oluş, dispne ve yorgunluk arasındaki ilişki: Yapısal eşitlik modeli

Bu çalışmada KOAH hastalarının; öz yeterlik, psikolojik iyi oluş, dispne ve yorgunluk arasındaki ilişkiyi bulmak amaçlanmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tiptedir. Örneklemi bir Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde KOAH tanısı ile yatmakta olan 194 hasta oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu, KOAH Öz- etkililik ölçeği, Psikolojik İyi Oluş ölçeği, Dispne-12 ölçeği, KOAH ve Astım Yorgunluk ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Yapısal eşitlik modeline göre; dispne ve yorgunluk arasında anlamlı, pozitif yönlü (p<0.05), öz yeterliğin dispne üzerinde anlamlı negatif yönlü (p<0.05), öz yeterliğin psikolojik iyi oluş üzerinde anlamlı pozitif yönlü (p<0.05) ilişkisi olduğu bulunmuştur. Öz yeterliğin dispne üzerindeki etkisinde psikolojik iyi oluşun aracı rolünün istatistiksel olarak anlamlı ve öz yeterliğin yorgunluk üzerindeki etkisinde psikolojik iyi oluşun aracı rolünün istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Çalışmada yer alan modelde psikolojik iyi oluş, öz yeterlik, dispne ve yorgunluk arasındaki ilişkide aracı rolü üstlenmiştir. Bu bağlamda KOAH hastaları ile çalışırken dispne ve yorgunluk şikayetlerinin azaltılması için psikolojik iyi oluşa dair hemşirelik müdahalelerinin kullanılarak, holistik bakıma önem verilmesi önerilebilir. Anahtar Sözcükler: Dispne, KOAH, Öz yeterlik, Psikolojik iyi oluş, Yorgunluk