KOBİ'lerde biyolojik risklerin yönetimine bütüncül yaklaşım: Bir model önerisi

Bu çalışmanın amacı, KOBİ'lerde biyolojik risk yönetiminin mevcut durumunu değerlendirmek ve bu risklerin krize dönüşümünü engelleyecek yönetim kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik bütüncül yaklaşımı ortaya çıkaran bir model önermektir. Araştırma sorusu şudur: KOBİ'lerde biyolojik risklerin yönetimi nasıl olmalıdır? 2022 ile 2024 yılları arasında gerçekleştirilen bu nitel araştırmada, gömülü teori modeline dayalı bir yaklaşım benimsenmiştir. Etik kurul onayı alındıktan sonra, biyolojik risk yönetimi konusunda uzmanlaşmış profesyonellerle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA 24 nitel analiz programı kullanılarak kodlanmış ve belirli temalar altında sınıflandırılmıştır. Analizlerin güvenilirliğini artırmak için iki bağımsız uzmanla temaları oluşturan kodlar ve kategoriler arası uyum değerlendirilmiştir. Bu temalar arasındaki ilişkiler ve birbirlerine etki eden faktörler incelenmiş ve bulgular ulusal ve uluslararası literatürle karşılaştırılarak tartışılmıştır. Araştırmanın sonucunda toplamda, biyolojik risklerin yönetiminde 8 ana tema belirlenmiştir. Çalışanların ve toplum sağlığının korunmasında farkındalık, mevzuat ve uyum süreçleri, halk sağlığı araçları, risk yönetimi, kurumsal mekanizmalar, entegre yönetim ve iş birliği, iş yönetimi ve ilkeler başlığı altındaki bu temalar KOBİ'lerde biyolojik risklerin bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasına etki eden faktörleri ortaya çıkarmıştır. Bu faktörlerin birbirleri ile olan ilişkileri, KOBİ'lerde biyolojik risk yönetiminin bütüncül yaklaşımla nasıl ele alınacağına dair bulgular ortaya çıkarmıştır. Bu araştırmanın sonuçları, biyolojik risk yönetiminin kompleks ve multidisipliner bir yaklaşım gerektirdiğini ortaya koymaktadır. İşyerleri, fiziksel, kimyasal, ergonomik, biyolojik ve psikososyal risklerle karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle biyolojik riskler, sağlık, ekonomik ve sosyal etkileriyle hem bölgesel hem de küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğurabilir kapasitededir. Mevcut uygulamaların bu gereksinimi karşılamakta yetersiz kalabildiği ve bütüncül bir yaklaşıma ihtiyaç duyulduğu anlaşılmıştır. Koruyucu ve önleyici yaklaşımların halk sağlığı ve iş sağlığı stratejilerine dayalı olarak benimsenmesi ve yönetim kapasitelerinin güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu araştırma, KOBİ'lerde biyolojik risk yönetiminin iyileştirilmesine yönelik stratejilerin bütüncül bir yaklaşım ile geliştirilmesine katkı sağlayabilir.