Kodein ve kodein tuzlarına uzun süreli maruziyetin metallotiyonin sentezi ve lipit peroksidasyonu üzerindeki etkilerinin belirlenmesi

Kodein Papaver somniferum L .(haşhaş) bitkisinin kapsüllerinde bulunan bir alkaloit çeşidi olup %3'lük bir oran ile haşhaşta morfinden sonra en fazla oranda bulunmaktadır. Tıpta tedavi amaçlı analjezik (ağrı kesici), antitussif (öksürük dindirici) ve antidi¬ya¬reik (ishal önleyici) olarak kullanılmaktadır. Kodein saf olarak kodein pür şek¬linde bulunabildiği gibi fosfat ve sülfat tuzlarının eklenmesi ile birlikte kodein tuzları olarak bilinen formları da elde edilmektedir. Kodein fosfat ya da sülfat suda kolayca çözünebi-lir olması ve vücut tarafından daha kolay absorbe edilmeleri nedeniyle tıpta tedavi amaçlı olarak (oral tablet ya da parenteral enjeksiyon şeklinde) daha fazla tercih edilmektedir. Bu çalışmada pür kodein ve kodein tuzlarına (kodein fosfat ve kodein sülfat) uzun süreli maruziyetin bir stres proteini olarak metallotiyonin sentezi ve lipit peroksidas¬yonu üzerindeki etkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla kodein ve kodein tuzları canlı ağırlığına göre ilk 15 gün boyunca 10 mg/kg, sonraki 15 gün boyunca ise 20 mg/kg olacak şekilde intraperitoneal (karın boşluğu içerisine) olarak farelere enjekte edilmiştir. Kodein ve kodein tuzlarının verilmesinden 15 gün sonra deney hayvanlarının yarısının, deney bitiminde ise tüm farelerin doku örnekleri alınarak dokularda MT pro¬tein varlığı kompetetif ELISA yöntemi ile lipit peroksidasyonu ise MDA tayini ile belirlen¬miştir. Kodein ve kodein tuzlarına kronik maruziyetin 15. ve 30. günlerde hem karaciğer hem de böbrekte MT-1 ve MT-2 seviyelerinde anlamlı bir değişikliğe neden olmadığı tespit edilmiştir. Özellikle karaciğerde kodein sülfat MDA seviyelerini hem 15. gün hem de 30. günde belirgin şekilde arttırmıştır. Böbrekte ise özellikle 15. günde kontrol dışındaki bütün gruplarda MDA seviyelerinde belirgin bir artış olduğu, 30. günde ise MDA seviyele¬rinin düştüğü gözlemlenmiştir.