Kolon karsinomlarında SATB2 ekspresyonu ile mikrosatellit instabilite arasındaki ilişkinin araştırılması

Kolon adenokarsinomu, gastrointestinal traktın en sık görülen malignitesidir. Dünya çapında önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Dünyadaki tüm kanser ölümlerinin yaklaşık olarak %10'undan kolon adenokarsinomları sorumludur. Kolon karsinomlarının nedenleri ve patogenezi genetik ve çevresel faktörlerin her ikisi ile ilişkilidir. Mikrosatellitler, insan genomu boyunca dağılmış hem kodlanan hem de kodlanmayan bölgelerdeki baz çiftlerinin kısa tekrarlı DNA dizileridir. Tekrarlanan yapıları nedeniyle replikasyon hatalarına özellikle eğilimlidirler ve yanlış eşleşme tamiri (MMR) sistemi tarafından onarılırlar. MMR sisteminde MLH-1, PMS-2, MSH-2, MSH-6, MLH-3, MSH-3, PMS-1 gibi proteinler yer alır. Bu proteinler, DNA hasarını onaran heterodimerler oluşturur. Bu proteinlerden birinin eksikliği, eksik MMR (deficient MMR, dMMR), mikrosatellit instabilite (MSI) ile sonuçlanır. Kolorektal karsinogenezde en yaygın görülen heterodimerler MLH-1/PMS-2 ve MSH-2/MSH-6'dır. SATB2 (Special AT-rich sequence binding protein), DNA'nın AT açısından zengin matriks bağlanma bölgesi ile etkileşime giren transkripsiyon faktörü ailesinin bir üyesidir. Kolon ve appendiks dahil olmak üzere alt gastrointestinal sistem epitel hücrelerinde eksprese edilir. Dolayısıyla alt gastrointestinal tümörlerde belirteç olarak kullanılabilir. Bu çalışmada; SATB2 ile MMR proteinlerinin immünohistokimyasal yöntem ile tespiti, MMR protein eksikliğine sahip tümörlerin, yerleşim yeri, histolojik alt tip, yaş, cinsiyet, tümör evresi, sağkalım, crohn benzeri lenfoid reaksiyon, tümörü infiltre eden lenfositler, lenfovasküler invazyon ve perinöral invazyon açısından değerlendirilmesi, yine SATB2 ekspresyonunun yaş, cinsiyet, histolojik alt tipler, tümör evresi, sağkalım, lenf nodu metastazı, uzak organ metastazı, lenfovasküler invazyon ve perinöral invazyon ile olan ilişkisi, ayrıca SATB2-dMMR arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık. Çalışmamızda Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji AD.'na 01 Ocak 2010-30 Ağustos 2020 tarihleri arasında gönderilen kolon adenokarsinom tanısı alan, neoadjuvan tedavi almamış 150 olgu dahil edildi. 6 İstatistiksel verilere göre dMMR; sağ kolon yerleşimi, tümörü infiltre eden lenfositler, Crohn benzeri lenfositik yanıt ile literatür ile uyumlu olacak şekilde anlamlı olarak ilişkili bulundu. Çalışmamızda SATB2 negatif tümörler ile yüksek histolojik derece, yüksek evre ve düşük oranda sağkalım arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki izlendi. Çalışmamızda dMMR grubunda, MSS grubuna göre SATB2 negatif ve SATB2 düşük ekspresyon gösteren vakalar daha yüksek oranda izlenmiş olup istatiksel olarak anlamlı bulundu. Kolon adenokarsinomlarında rutin uygulanabilecek immünohistokimyasal MLH-1, MSH-2, MSH-6, PMS-2 parametreleri MSI'yi öngörmede hızlı bir yol olabileceği, MSI tespitinin hastaların klinik takibinde ve tedavi planlanmasında yardımcı olacağını, SATB2 ekspresyonunun kolon kanserlerinde olumlu prognostik faktör olduğunu düşünmekteyiz. Ayrıca dMMR varlığı ile negatif SATB2 ekspresyonu arasındaki ilişkinin sağkalım ile ilişkili olduğunu, hasta değerlendirilirken göz önünde bulundurulması gerektiğini ve tedaviyi yönlendirmede önemli bir rolü olduğunu düşünmekteyiz.