Kolon-kiriş birleşimleri yetersiz detaylandırılmış betonarme binalarda şekil değiştirme esaslı performans limitlerinin araştırılması

Mevcut betonarme binaların sismik performans değerlendirmesinde farklı hasar modlarının yansıtılabilmesi için uygun analitik modelleme yaklaşımları gereklidir. Kolon-kiriş birleşimleri hem dayanım hem ötelenme limitleri açısından mevcut betonarme binaların sismik performansı için belirgin bir etken olsa da performans değerlendirmesinde mühendislik pratiği olarak rijit birleşim varsayımı dikkate alınmaktadır. Bu çalışmada, kesme etkilerine karşı eksik detaylandırılmış kolon-kiriş birleşimlerine sahip dört katlı mevcut bir betonarme yapı örneği dikkate alınmıştır. Sayısal model kolon-kiriş birleşim bölgelerini temsil eden dönel yaylar ile yayılı plastisite esaslı kesit hücresi (fiber) ve makro elemanlardan oluşturulmuştur. Şekil değiştirebilir kolon-kiriş birleşim modeli tanımlanan üç boyutlu yapısal modelin ölçeklenmiş deprem kayıtları kullanılarak STKO (Scientific Toolkit for OpenSees) ile zaman tanım alanında doğrusal olmayan analizleri gerçekleştirilmiştir. Kolon-kiriş birleşim modeli, birleşimin ortasında tanımlanan sıfır uzunlukta bir dönme yayı, buna bağlı iki düğüm noktası, kolon ve kiriş elemanlara uzatılan rijit bağlantılardan oluşturulmuştur. Moment-kesit dönmesi ilişkileri, dönel yaylar ile birleşimin davranışını belirleyen kayma gerilmeleri ve kayma birim şekil değiştirmelerine bağlı olarak tanımlanmıştır. Mevcut yapıda yer alan bir dış ve bir iç kolon-kiriş birleşimindeki kolon ve kirişlerin kesit deformasyonları ile birleşimdeki kesit dönmeleri arasındaki ilişkiler TBDY (2018)'de yer alan kesit dönmesi limitleri ile değerlendirilmiştir.