Koloni Çağı'nda Anadolu ve Asur'da kadın

70 ÖZET 1925 yılında Çek bilgini B. Hrozny tarafından Kültepe (Karahöyük)'de bulunan ilk çivi yazılı tabletlerle, Anadolu'nun M.ö. 1950-1750 yılları arasına ışık tutacak en önemli kaynaklar gün ışığına çıkarıldı. 1925'de Hrozny ile başlayan ve 1948'den itibaren de sistematik bir şekilde Tahsin özgüç'le devam eden Kültepe kazılarında bugün sayıları 30.000'i geçen tablet koleksiyonu ortaya çıkarılmıştır. Kültepe tabletleri incelendiğinde bunların M.ö. 2. binin başlarında Orta Anadolu'ya kadar yayılan Asurlu tüccarlara âit ticarî belgeler olduğu, bu vesikaların bulunduğu harabelerin de o dönem Anadolu'sunun ticarî merkezi, Kaniş şehri yıkıntıları olduğu anlaşıldı. Asurlu tüccarlar sadece ticarî maksat ile yukarı Mezopotamya'da Dicle kıyısındaki Asur kentinden hareket ederek, Fırat üzerinden, Asur - Diyarbakır - Malatya - Kayseri veya Asur - Urfa - Adana - Gülek Boğazı yollarını kullanmışlar, 200- 250 eşekten oluşan kervanlarla, kalay, giysi ve kumaş getirip, karşılığında Asur'a altın ve gümüş götürmüşlerdir. Bu ticarî faaliyet sonucunda Anadolu şehirlerinde Kani§ merkez olmak üzere, "kânım" ve "wabartum" adın» verdikleri bugün toplam sayıları 42 olan ticarî merkezler kurmuşlar ve ticarî faaliyetlerini bu şehirlerden idare etmişlerdir. Bu çalışmamız ile, Kültepe metinlerinin ışığında, M.ö. II. bin'de Anadolu ve Asur'da kadının statüsünü ortaya koymaya çalıştık. Elimizdeki ticarî, hukukî ve sosyal içerikli metinlerin incelenmesi sonucunda Asur ve Anadolu kadını arasındaki sosyal statüdeki farklılık ve benzerlikler gün ışığına çıkarılmaya çalışılmıştır. Kadınların sâdece evlerinin rutin işleri ile ilgilenmedikleri, ticarî faaliyetlerde de bulundukları, borç verip, kendi adlarına senetler düzenledikleri görülmektedir. Ayrıca, evlenme boşanma gibi, aile hukukunu ilgilendiren konularda da, haklarının resmi belgelerle korunduğu anlaşılmaktadır. Anadolu kadınını, Asur kadınından ayıran en büyük özellik, Anadolu kadınının ülke yönetiminde söz sahibi olmasıdır. Bu özellik daha sonraki Hitit toplumunda da görülmektedir.