Komşu Türk devletlerinde Osmanlı algısı (1300-1600)

Bu çalışmanın temel amacı Osmanlıların 1300-1600 yılları arasında ilişkiler kurduğu Türk devletlerinin birincil kaynaklarından olan tarih kitaplarındaki (vekayinameler, kronikler) bilgiler incelenerek Osmanlı algısının oluşum nedenleri ve niteliklerinin ortaya konulmasıdır. Sözü edilen kaynaklarda Osmanlılar hakkında son derece önemli bilgiler mevcuttur. Anadolu Beylikleri dönemi kaynaklarında Osmanlı algısı olumsuz bir niteliğe sahip olmakla birlikte diğer Türk devletlerinin kaynakları için daha karmaşık bir tablo karşımıza çıkmaktadır. Timurlular dönemi tarihçilerinden Şâmî ve Yezdî'nin eserlerindeki Osmanlılar ile ilgili olumsuz ifadelere, sonraki dönemlerde kaleme alınan tarih kitaplarında pek rastlanmamaktadır. Memlûk dönemi kaynaklarında Yavuz'dan önceki Osmanlı padişahları hakkında olumlu ve saygılı ifadeler kullanılmakla beraber bu durum Osmanlıların Mısır'a girip Memlûk Devleti'ne son vermeleriyle birlikte değişmiş, İbn İyas'ın eserinde (Bedâyi‛ü'z-Zuhûr) Yavuz hakkında son derece olumsuz ifadeler kullanılmıştır. Diğer bir Türk devleti olan Safevî Devleti'nin (1600 öncesi) kaynaklarında Osmanlılar hakkında kullanılan olumsuz ifadeler son derece azdır. Bütün bu verilen bilgilere dayanarak kaynaklardaki Osmanlı algısının daima olumlu veya olumsuz olduğu hakkında bir genelleme yapmak mümkün değildir. Anahtar Kelimeler: Algı, Bakış Açısı, Beylikler, Memlûk, Osmanlı, Safevî, Timur, Yavuz.