Komşuyu zarara sokma politikası: Çin ve ABD arasındaki kur savaşı

Geçmişte de olduğu gibi, bugün de milli paraların sabit nitelikte olan bir altına bağlılığı bulunmamaktadır. Dünya'da yeni bir sabit kur sistemine girişi sağlayan Bretton Woods sisteminin kurulması, kurulan sistemin kısa bir süre sonra çökmesi ve çöküşten sonra gerçekleşen esnek kur sistemine geçiş ile birlikte, döviz kurlarında büyük oranda dalgalanmaların meydana geldiği görülmektedir. Kur savaşlarına sebebiyet veren döviz kuru sistemindeki değişimler aynı zamanda büyük krizlerin patlak vermesine neden olmuştur. Kur savaşları, en genel manada, ülkelerin döviz kurlarını kullanmak suretiyle kendilerine ekonomik ayrıcalıklar sağlamaya çalışmaları olarak ifade edilebilir. Kur savaşı genel olarak, ithalatın sınırlandırılması ve ihracatın artırılması için ülkelerin kendi paralarının değerini diğer ülke paralarına karşı düşük tutmak için, giriştiği tüm faaliyetler olarak adlandırılmaktadır. Böyle bir faaliyete girişen ülkelerin, dünya pazarında yerini genişletmek amacı ile paralarının değerini düşük tutmasıyla diğer ülkelerin de benzer faaliyetlere giriştiği görülmektedir. Bu şekilde parasal oynamalar ekseninde herhangi bir ekonomi başka bir ekonomi aleyhine, ihracat teşviki veya ithalat kısıtlaması yolu ile kendisine avantaj sağlayabilmektedir. Sözü edilen Kur savaşı'nı, bir ülke ekonomisinin, kendi parasını, ticari ortaklık yaptığı ülkelerin paralarına göre olması gereken değerinin altında bir seviyede tutması, o ülkelere daha fazla mal satımı ve o ülkelerden daha az mal alımının hedeflenmesi ve bu bağlamda böyle bir faaliyet yürütülerek komşunun zarara sokulması olarak ifade etmek mümkündür. Ülke dahilinde üretilen malların yabancılar için ucuzlamasına sebep olan nominal değer kaybı, yurt dışında üretilmiş olan malların ülke vatandaşları için de pahalılaşmasına sebep olmaktadır. Buna mukabil, nominal değer kazancı da yurt dışında üretilmiş olan malların ülke vatandaşları ile ucuzlamasına, ülkede üretilmiş olan malların yabancılar için pahalılaşmasına sebebiyet vermektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Çin, dünya ekonomileri arasında iki büyük parasal güce sahip ülkedir. Tarihsel gelişim sürecine bakıldığında Amerika Birleşik Devletleri'nin 1776'dan bugüne bir devlet geçmişi bulunurken Çin, dünyanın en eski medeniyetlerinden birisini teşkil etmektedir. Son yüzyılda yükselen bir ekonomiye sahip olan iki ülke özellikle 1979 yılından bu yana kimi zaman karşı karşıya gelirken kimi zaman da yakın ilişkiler içerisinde bulunmuşlardır. Çin'in Dünya Ticaret Örgütü'ne üye olmasının ardından dünya ülkeleri arasında dış ticaret alanında büyük bir tehdit halini aldığı ve Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte dünyanın en büyük ekonomik gücü halini aldığı görülmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde döviz kurundan, döviz kuru sistemlerinden ve aynı zamanda döviz kuru politikalarından bahsedilecektir. İkinci bölümde, ABD ve Çin'de yıllar itibari ile uygulanan kur sistemleri ve her iki ekonomilerin dünyadaki gücü ve bu ülkelerin diğer ülkelerle olan ekonomik ilişkileri üzerinde durulacaktır. Çalışmanın son bölümünde ise, Komşuyu zarara uğratma politikası ekseninde Çin'in takip ettiği devalüasyon politikasının ABD ve diğer ülkelerin aleyhine olup olmadığı izah edilecek, Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasında yaşanan kur savaşlarına değinilecek ve bu savaşın dünyada ne gibi hadiselere yol açabileceği ortaya konulmaya çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Dış Ticaret, Komşuyu Zarara Sokma Politikası