Kömür ve maseral gruplarının çeşitli çözücülerde şişme davranışları ve sıvılaşma üzerine etkileri

ÖZDOKTORA TEZİKÖMÜR VE MASERAL GRUPLARININ ÇEŞİTLİÇÖZÜCÜLERDE ŞİŞME DAVRANIŞLARI VE SIVILAŞMAÜZERİNE ETKİLERİÖzgür SÖNMEZÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜKİMYA ANABİLİM DALIDanışman: Prof. Dr. E. Sultan GİRAYYıl: 2006, Sayfa:111Jüri : Prof. Dr. Sultan GİRAY: Prof. Hunay EVLİYA: Prof. Dr. Mesut ANIL: Prof. Dr. Oktay ERBATUR: Prof. Dr. Ö. Mete KOÇKARBu çalışmada, Nasifoğlu, Soma kömürleri ve Nasifoğlu kömüründen eldeedilen maseral konsantrelerin çözücü ile şişme davranışları H-bağı yapan ve H-bağıyapmayan çözücülerde incelenmiştir. Nasifoğlu kömürü ve maseral konsantrelerinoda şartlarında NMP/CS2 çözücü karışımı ve süperkritik şartlarda tolüen ilesıvılaşma davranışları çalışılmıştır.Tüm örnekler için en iyi şişme oranı, EDAkullanıldığında elde edilmiştir. Nasifoğlu kömürü için şişme oranı 1.81 iken, Somakömürü için bu oran 2.16 olarak bulunmuştur. Deminerilazasyonun şişme oranınıüzerinde önemli bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Maseral konsantreleri içinde,tüm çözücüler için en yüksek şişme oranı NSF 1.28 de gözlenirken, en düşük şişmeoranı NSF 1.32 de gözlenmiştir. NMP/CS2 ile ektraksiyonda, en yüksek ekstraksiyonverimi maseral konsantreleri içinde, vitrinitçe zengin olan NSF 1.30 da gözlenirken,en düşük ekstraksiyon verimi inertinitçe zengin olan NSF 1.40 da gözlenmiştir.Süperkritik tolüen ekstraksiyonunda ise maseral konsantrelerinin sıvı ürünleredönüşüm miktarları orijinal kömürden yüksektir. En fazla dönüşüm liptinitçe zenginolan NSF 1.28 de gözlenirken, en düşük dönüşüm inertinitçe zengin olan NSF 1.40da gözlenmiştir. Ön şişirme ile birlikte oda şartlarında ekstraksiyon verimi düşerken,süperkritik şartlarda ise artmaktadır. Elde edilen bulgular Nasifoğlu ve kömürü vemaseral konsantrelerin kovalent modele yakın olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Kömür, maseral, çözücü ile şişme, çözücü ekstraksiyonu