Konjenital anomalili yenidoğanların değerlendirilmesi

Konjenital Anomalili Yenidoğanların Değerlendirilmesi Giriş ve Amaç: Konjenital anomaliler, yenidoğan döneminde ciddi morbidite ve mortaliteye neden olan, küresel ölçekte önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışma, 2020–2024 yılları arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi (ÇÜTF) Balcalı Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde izlenen konjenital anomalili olguların epidemiyolojik, prenatal ve postnatal özelliklerini çok boyutlu olarak değerlendirmeyi; aynı dönemde diğer nedenlerle yenidoğan yoğun bakımda yatarak tedavi gören olgularla karşılaştırarak, anomali gelişimiyle ilişkili olası risk faktörlerini belirlemeyi ve elde edilen bulgular doğrultusunda önleyici sağlık hizmetlerine katkı sunmayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif, analitik ve vaka-kontrol tasarımında yürütülen bu çalışmaya, 495 konjenital anomalili yenidoğan ile aynı dönemde doğmuş 250 anomalisi olmayan kontrol olgusu dahil edilmiştir. Çalışmada ebeveyn yaşları, akrabalık durumu, eğitim ve sosyoekonomik düzey, gebelik öyküsü, prenatal enfeksiyon ve ilaç kullanımı, doğum şekli, doğum haftası ve ağırlığı, cinsiyet, yoğun bakım süresi, cerrahi gereksinim ve mortalite gibi çok boyutlu veriler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bulgular: En sık rastlanan anomaliler, sırasıyla kardiyovasküler sistem (% 58,2), genitoüriner sistem (%25.5), gastrointestinal sistem (% 16,2) ve santral sinir sistemi (% 12,3) sistemlerinde gözlenmiştir. Olguların % 32,3'ünde çoklu sistem tutulumuna rastlanmıştır. Akraba evliliği oranı anomalili grupta % 35,8, kontrol grubunda % 19,2 olup fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.001). Anne ve baba yaşları tek tek karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmamış olsa da, eş zamanlı ileri ebeveyn yaşı (anne ≥35 ve baba ≥40) anomalili grupta % 13,7, kontrol grubunda %10 oranında olup fark anlamlıdır (p=0.028). Preterm doğum oranı anomali grubunda % 32,7 olup, bu oran çoklu anomalisi olan bebeklerde % 43,1'e çıkmaktadır. Düşük doğum ağırlıklı bebek oranı, çoklu anomali grubunda % 40,6 olarak saptanmıştır (p<0.001); bu oran, doğum ağırlığı <2.500 gram olan bebekleri ifade eden düşük doğum ağırlığı (DDA) tanımına göre değerlendirilmiştir. Yoğun bakım süresi anomalili bebeklerde anlamlı şekilde daha uzundur ve >30 gün yatış oranı %24.6'dır (p<0.001). Cerrahi girişim gereksinimi anomali grupunda % 61,4 olup, özellikle gastrointestinal sistem bozuklukları bu gereksinimin başlıca nedenidir. Mortalite oranı anomalili grupta % 39,4 iken, çoklu anomali grubunda % 50,6 gibi yüksek bir orana ulaşmıştır (p<0.001). Lojistik regresyon analizinde; akraba evliliği (OR: 2.18; p=0.002), düşük sosyoekonomik düzey (OR: 0.02; p<0.001), şehirde yaşama (OR: 0.48; p=0.006) ve ilkbahara göre yaz mevsiminde doğum (OR: 0.36; p=0.002) konjenital anomali ile ilişkili anlamlı değişkenler olarak belirlenmiştir. Sonuç: Konjenital anomaliler, yenidoğan döneminde önemli morbidite ve mortalite nedenleri arasında yer almaktadır. Akraba evliliği, sosyoekonomik eşitsizlik, eş zamanlı ileri anne ve baba yaşı gibi faktörler, bu anomalilerin ortaya çıkmasında kritik rol oynamaktadır. Elde edilen bulgular, konjenital bozuklukların erken tanısı, önlenmesi ve izlenmesi açısından hem bölgesel sağlık politikaları hem de topluma yönelik koruyucu stratejilerin geliştirilmesi için yol gösterici niteliktedir. Anahtar Kelimeler: Konjenital anomali, yenidoğan, risk faktörleri, akraba evliliği, ileri ebeveyn yaşı, çoklu malformasyon, yoğun bakım, mortalite