Konkordato sürecinde başarıyı etkileyen bir faktör olarak adli muhasebe desteği

Ülke ekonomilerinde yaşanan krizler, döviz dalgalanmaları, riskler ve belirsizlikler ile teknolojinin hızlı gelişimi sonucu sermayenin uluslararası düzeyde hareket etmesi işletmelerin yaşam döngüsünü olumsuz yönde etkileyen sonuçlar doğurabilmektedir. İşletmeler yaşanan bu ani belirsizlikler neticesinde aslında faaliyetlerine devam edebilecekken mali darboğaza girebilirler. Konkordato kurumu, mali darboğaza giren işletmeleri iflastan korumak ve yaşam döngülerini devam ettirebilmelerini sağlamak üzere başvurulan hukuki bir yoldur. Daha açık bir ifadeyle konkordato, borçlu işletmenin, borçlarını belirli bir vade ve/veya tenzilat ile ödeme konusunda alacaklıları ile yaptığı anlaşmadır. Bu anlaşmanın üçüncü tarafı ise borçlu ve alacaklı menfaatlerini eşit düzeyde korumayı hedefleyen yargı mercileridir. Konkordato, mali zorluk yaşayan bir işletmenin sürdürülebilirliğini korurken aynı zamanda alacaklıların da haklarına iflastan daha tatmin edici düzeyde ulaşmasını ve bu sayede ülke ekonomisine ve istihdama katkısını devamlı kılmayı amaçlar. Konkordato mali ve hukuki sonuçları olan bir süreçtir ve uygulamada "iflastan önceki aşama" olarak nitelendirilir. Bu durumda iyi hazırlanmamış bir konkordato projesi işletmenin iflasına sebep olabilecektir. Ancak bu konkordatoya taraf olan tüm kesimlerin karşılaşmak istemediği bir sonuçtur ki konkordato kurumun etkin hale getirilme sebebi de budur. Bu anlamda bakıldığında konkordato projesinin iyi hazırlanmış olması ve sürecinin iyi yönetilmesi borçlu işletmenin finansal yapısını tekrar toplamasını sağlayacaktır. Bu sürecin iyi yönetilmesi ise hukuk ve mali konuların kesiştiği nokta olan adli muhasebeye bağlı olacağı açıktır. Adli muhasebe, bünyesinde muhasebe, denetim, hukuk, psikoloji, sosyoloji gibi birçok bilim bulunduran, ticari faaliyetlerle ilgili sorunları hukuksal boyutta inceleyen bir meslek dalıdır. Özellikle günümüz teknolojisi ve şartlarında, finansal işlemlerin karmaşık hale gelmesi, klasik muhasebe ve denetim anlayışının bu karmaşıklığı çözümlemede yetersiz kalması yeni bir mesleğe duyulan ihtiyacı arttırmıştır. Konkordato süreci mali ve hukuki boyutları olan bir anlaşmadır. Konkordato ilanında sunulan projenin test edilmesi noktasından başlayıp konkordatonun tasdik edilmesine kadar geçen süreçte adli muhasebenin rolü ve katkısı büyük önem arz etmektedir. Sunulan projenin güvenilirliğinin test edilmesi, uygulanabilirliğine karar verilmesi, mühlet içerisinde işletmeyi başarıya ulaştırmaya yönelik gerekli tüm faaliyetlerin yapılması ve nihayetinde iyi niyetli işletmeler için konkordatonun başarı ile sonuçlandırılması adli muhasebe mesleğinin konkordatoya sunduğu katkıları özetlemektedir. Konkordato sürecinde konkordato komiseri olarak karşımıza çıkan adli muhasebeciler, konkordatonun daha sağlam bir zeminde yürütülmesi için mahkemenin görevlendirmiş olduğu kişilerdir. Konkordato komiserlerin kanunda belirtilen görev ve sorumlulukları düşünüldüğünde birer adli muhasebeci oldukları açıktır. Bu anlamda konkordato sürecinin yönetilmesi, başarıya ulaştırılması ve bunun hukuksal zeminde yapılması işi ancak adli muhasebeciler tarafından yönetilebilen işlerdir. Literatürde konkordato ve adli muhasebe ile ilgili fazlaca çalışma bulunmakla birlikte, adli muhasebenin konkordato sürecindeki rolü üzerine çalışma bulunamamıştır. Bu anlamda tezin literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, konkordato sürecinde adli muhasebenin rolü ve önemini bu süreçte konkordato komiseri olarak görev alan adli muhasebecilerin bakış açılarıyla ortaya koymak ve konkordatonun başarıya ulaşmasında iyi adli muhasebecilik uygulamalarının geliştirilmesine katkı sağlamaktır. Çalışmada konkordato komiseri olarak görev yapan sekiz katılımcıdan derinlemesine görüşme tekniği ile kişisel deneyimlerini aktarmaları sağlanmış, katılımcılardan toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle yorumlanmıştır. Katılımcıların deneyimleri, içerik analizi neticesinde altı ana tema ile on dokuz alt tema oluşturularak incelenmiştir. Ana temalar, komiserlerin ortak deneyim alanları dikkate alınarak oluşturulmuştur. Bu bağlamda, konkordato sürecine sağladıkları katkılar göz önünde bulundurularak; karşılaştıkları zorluklar, kullandıkları adli muhasebe yöntemleri, konkordatonun başarıya ulaşması amacıyla kullandıkları temel uygulamalar ve mesleğin geliştirilmesine yönelik önerileri ana temalar halinde işlenmiştir. Alt temalar ise, ana temaları detaylandırmak ve komiserlerin dikkat çektikleri noktaları vurgulamak amacıyla oluşturulmuştur. Analiz sonucunda, konkordato sürecinin başarıya ulaşmasında konkordato komiserlerinin önemli rol oynadıkları, bu süreç içerisinde araştırma muhasebeci, uzman şahit, yönetim danışmanı gibi birçok görev üstlendikleri anlaşılmıştır. İçerik analizi sonucunda elde edilen ana temalar, katılımcıların verdikleri cevaplar neticesinde detaylandırılarak incelenmiştir. Ana temalar adli muhasebecilerin süreç içerisindeki rollerini, üstlendikleri görevleri, karşılaştıkları zorlukları, kullandıkları yöntemleri ve meslek adına sundukları iyileştirme önerileri dikkat alınarak oluşturulmuştur. Ana temaların detaylı anlatımı alt temalar ile sağlanmış, katılımcıların üzerinde durdukları alanlar aktarılmıştır. Ana tema ve alt temaların oluşmasında kullanılan görüşme formu referans ile katılımcıların verdiği cevaplar esas alınmıştır.