Konut mimarisinde farklı taşıyıcı sistemlerin çevresel etkilerinin yaşam döngüsü analizi ile değerlendirilmesi

Doğal kaynakların kısıtlı olması ve hızla tükenmesi bu kaynakların kullanımını akıllıca yapma fikrine neden olmuştur. Sürdürülebilirlik düşüncesi bu anlamda önem kazanmış ve yapılı çevreyi inşa ederken gözardı edilemeyecek bir parametre haline gelmiştir. Binalarda Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YDD), yapıyı oluşturacak her bir bileşenin hammadde aşamasından başlayarak, yapının üretim, kullanım ve yıkım evrelerini de içerecek şekilde tükettiği toplam enerjiyi analiz eder. Bu enerji için tüketilen doğal kaynakların bir sonucu olan çevresel etkileri somut bir şekilde ortaya koyar. Bu analiz sonucunda tasarım revize edilip analiz tekrarlanabilir, farklı alternatifler üretilip karşılaştırılabilir ve doğal çevreye en uygun seçenek belirlenebilir. Yapı malzemelerinin çıkarılması, üretimi, nakliyesi v.b. süreçlerinde harcanan enerjinin toplamını ifade eden gömülü enerji miktarı düştükçe olumsuz çevresel etkiler azalmaktadır. Benzer şekilde gömülü karbon, bir malzemenin karbon ayak izini ifade eder. Malzemenin üretim süreci boyunca doğaya ne kadar sera gazı salındığının ölçüsüdür. Gömülü enerji ve gömülü karbon miktarı YDD ile ölçülebilmektedir. Bu çalışmada yapının yapı öncesi evresine dikkat çekmek, bu süreçte tüketilen enerjinin ve doğaya yapılan karbon salınımının taşıyıcı sistemler bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Betonarme, ahşap ve çelik olmak üzere üç ayrı yapım sistemi alan çalışması üzerinden incelenmiştir ve çevresel etkileri gömülü karbon ve gömülü enerji bazında karşılaştırılmıştır. Bu çalışma yapının hammadde çıkarımı ile başlayıp inşa aşamasına kadar devam eden "beşikten kapıya" kadar olan bölümü ile sınırlandırılmıştır. Konya'da ahşap müstakil bir konut alan çalışması için seçilmiş, bu yapının farklı taşıyı sistemlerle alternatifleri üretilerek çevresel etkileri karşılaştırılmıştır. Ahşap yapı, bu üç yapım sistemi arasında en düşün karbon ve enerji değerlerini vermesi bakımından en çevre dostu alternatif olmuştur. Betonarme konut ve çelik konut sırasıyla onu izlemiştir. Hem düşük üretim enerjisi hem de düşük karbon salınımı avantajıyla az katlı konut bağlamında ahşap taşıyıcı sistemlerin en sürdürülebilir alternatif olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Gömülü Enerji, Gömülü Karbon, Sürdürülebilir Mimarlık, Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi