Konut talebinin belirleyicileri: Türkiye için ARDL sınır testi ve granger nedensellik testi kanıtları

İnsanların temel ihtiyaçlarından olan konut ekonomiye yön veren başat bir sektör haline gelmiştir. Konut piyasası konut arzı ve konut talebine bağlı olarak değişim sergilemektedir. Detaylı bulgulara ulaşabilmek için konut ekonomisi literatüründe konut arzı ve konut talebi ayrı ayrı analiz edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin konut talebi ve konut talebinin belirleyicileri üzerine odaklanılmaktadır. Bu çalışmanın temel motivasyonu, Türkiye üzerine yapılan konut talebi çalışmalarının hem nicelik hem de nitelik olarak yeterli olmayışıdır. Diğer çalışmalardan farklı olarak bu çalışmada; i) konut talebinin teorik temelleri konutun kullanıcı maliyeti teorisine dayandırılmaktadır, ii) literatürdeki birbiriyle uyumsuz ve tartışmalı olan bulgular tekrar analiz edilmektedir, iii) ekonometri literatüründeki güncel uygulamalara yer vermektedir. Böylece bu çalışmada konut talebinin belirleyicileri bir kez daha incelenerek literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu çalışmada konut talebini belirleyen değişkenler; fiyat, konut bakım onarım maliyeti, konut kirası, konut kredisi faiz oranı, yabancılara konut satışı, beklentiler ve gelirdir. Değişkenlerin seçiminde teoriler kadar verilerin bulunabilirliği de önemli rol oynamıştır. Ekonometrik analizde 2013:1 - 2018:7 arası aylık veriler kullanılarak ARDL modeli tahmin edilmiş ardından kısa ve uzun dönem ilişkiler incelenirmiştir. Son olarak bulguların sağlamlığını sınamak için Granger nedensellik testi de yapılmıştır. Sonuç olarak konut fiyatının, gelir beklentisinin ve yabancıya konut satışının konut talebini artırdığı bulunmuştur. Ayrıca konut talebinin artmasında en etkili faktörlerin fiyat ve gelir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç Türkiye'de konutun bir yatırım aracı olarak algılandığının göstergesi olabilir. Konut kredi faizi ve konut kirasının ise konut talebini negatif etkilediği bulunmuştur. Konut bakım onarım maliyetinin konut talebi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisine ulaşılamamıştır.