Konut yakın çevresinin değerlendirilmesinde bireysel algılamanın rolü

20. yüzyılın ilk yarısından itibaren başlayan sanayileşme hareketi ve onu izleyen süreç; kaçınılmaz olarak yaşam çevreleri üzerinde de etkili olmuştur. Hızla kabuk değiştiren yaşam çevreleri kullanıcılarının kontrolünden, etki ve denetiminden uzak olarak şekillenmeye başlamıştır. Sonuçta bireylerin yaşam çevrelerine karşı yabancılaştıkları görülmüştür. Yaşam çevrelerinin bireyler üzerinde bu denli etkili olduğu görüldüğünde yaşanabilir çevrelerin nasıl olması gerektiği sorusunun cevaplanması gerekir. Bu nedenle çalışmanın amacı; insan çevre ilişkisini esas alarak, algı yoluyla yaşam çevrelerinin fiziksel anlamda niteliksel değerlendirmesini yapmak ve yaşanabilir çevrelerin nasıl olması gerektiğini saptamaktır. İnsan çevre arasında insanın çevreyi ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirmesi, çevrenin de bireyi etkilemesi ve yönlendirmesi şeklinde süregiden bir etkileşim olduğu bilinmektedir. Yaşam çevrelerini değerlendirebilmek için bu nedenle insan çevre ilişkisi esas alınmıştır. İnsanın çevresiyle ilişkisini algı yoluyla kurduğunun bilinmesiyle çalışmada çevre kavramının incelenmesinin ardından; algı kavramı, görsel algı süreci ve algının gerçekleşmesi incelenmiştir. Ancak çevrenin algılanmasıyla çevreyi değerlendirme süreci sona ermez. Bireyin algı yoluyla edindiği verilerle çevrenin kavranması, zihinsel haritalara dönüştürülmesi ve çevresel imajın oluşması sağlanır. Değerlendirme sürecinin sonunda ise birey çevreye karşı davranışsal bir tutum edinir. Davranışın şekli algının bireysel bir süreç olması nedeniyle çevresel niteliklerle beraber algılayan bireyin kendine has niteliklerine de bağlıdır.Bu bilgiler ışığında konut yakın çevresi özeline inerek yakın çevrenin nasıl olmâsı gerektiği tartışılmış, yakın çevrenin kullanıcı tarafından değerlendirilmesini hedefleyen âlân İncelemesi yapılmıştır. Çalışmadaki verilere göre; alan incelemesinden elde edilen sonuçlar incelendiğinde tasarıma yön verebileceği düşünülen bazı ipuçları elde edilmiştir. Sonuçlar arasında önemli olduğu düşünülenler şunlardır: a) Yaşam çevrelerinin kolay algılanabilir, yorumlanabilir ve akılda kalabilir olabilmesi için yapısında kimlik, strüktür ve anlamı bârındırmalıdır. b) Yaşanılan çevreler yapay oluşumlardır ancak doğal oluşumlarla beraberliği sağlanmalıdır. c) Tasarımın hedefi sadece barınma ihtiyacının karşılanması değil, bireylerin sosyal birlikteliğinin de sağlanmasıdır. Bu nedenle kentsel dış mekanlar Uygun donatılarla yapılanmalıdır. Sonuçların bireyin yaşam çevresinden memnuniyetinin artması, kimlik ve anlam bakımından nitelikli, yaşanabilir kent parçalarının oluşabilmesi bakımından önemli olduğu düşünülmektedir. ANAHTAR Kelimeler: fiziksel Çevre Çevresel İmaj İnsan Çevre İlişkisi Yakın Çevre Algı