Konya ve merkez ilçelerindeki (Karatay, Meram, Selçuklu) Anadolu Selçuklu Dönemi sütun ve sütunçe başlıkları

Konya, Anadolu Selçuklu Devleti'ne başkentlik yapmış, sanatsal açıdan bu tarihsel birikime sahip zengin bir kentttir. Bu kentte yer alan Selçuklu Dönemi yapılarında kullanılmış olan sütun ve sütunçe başlıkları, yapıların mimari plastik öğelerinden birini oluşturmaktadır. Taşıyıcılık özelliği dışında yapıların taçkapı, mihrap ve mihrabiye gibi alanlarında dekoratif olarak kullanılmış olan sütun ve sütunçe başlıkları, üzerinde detaylı inceleme yapılmamış olan bir konudur. Bu mimari plastik öğeler, Anadolu Selçuklu Dönemi mimarisi öncesi ve sonrasında çok farklı özellikler göstermiştir. Tezimizde ele aldığımız öncelikli konu, Anadolu Selçuklu Dönemi mimari yapılarında bu öğenin uygulama alanlarını ve zaman içerisinde form ve bezeme açısından geçirdiği değişiklikleri ortaya koymaktır. Bu incelemeyi yaparken konuya bölgesel bir sınırlandırma yaparak başkent Konya şehrinin merkez ilçelerinde (Karatay, Meram, Selçuklu) yer alan Anadolu Selçuklu Dönemi yapıları ele alınmıştır. Şehrin dönem yapılarında uygulanan sütun ve sütunçe başlıklarının, tarihsel sürecin ve değişen sanat anlayışının getirdiği etkilerle nasıl özellikler gösterdiği incelenmiştir. Antik dönemden, Ermeni ve Gürcü mimarisinden, Anadolu Selçuklu öncesi Erken İslam Sanatı'ndan, Orta Asya Türk mimarisinden ve çevre kültürlerin sanat anlayışından ne türde özellikler Konya'nın Anadolu Selçuklu Dönemi yapılarında uygulanmış ve sonrasında Beylikler ile Osmanlı dönemlerine hangi özellikler aktarılmıştır sorularına yanıt aranarak, dönemin sütun ve sütunçe başlıklarının değerlendirmesi ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, kendi tipolojik denememiz ile birlikte, sütun ve sütunçe başlıklarının, yapıların strüktüründe ve bezemesinde nasıl bir rol oynadıkları incelenmiş ve tüm bu açılardan sütun ve sütunçe başlıklarının önemi ortaya konmuştur.