Korozyona maruz kalmış tam ölçekli betonarme kolonlarda aderans-kayma ilişkisinin deneysel olarak incelenmesi

Betonarme yapılarda oluşan korozyon, yapı sektöründe neden olduğu birçok problemden dolayı büyük bir öneme sahiptir. Korozyon sonucu mevcut yapı elemanlarında oluşan olumsuz sonuçlar betonunun çatlaması, pas payının dökülmesi, donatı kesit alanının azalması ve beton ile donatı arasındaki aderans kaybı gibi birçok olumsuzluğa sebebiyet vermektedir. Son yıllarda betonarme binaların sismik performanslarının değerlendirilmesi için birçok farklı model geliştirilmiştir. Bu modeller ile yapılan değerlendirmelerde, korozyonun yapı elemanlarına etkisi yalnızca donatı alanındaki azalmaya bağlı olarak değerlendirilmektedir. Korozyondan dolayı beton ile donatı arasındaki aderans kaybı göz önüne alınmamakta ve yapılan değerlendirmelerde donatı kayması sebebiyle yapısal ötelemedeki ilave artış dikkate alınmamaktadır. Betonarme yapılarda beton ile donatı arasındaki ilişkiyi ifade eden en önemli kavram, aderans ve buna bağlı olarak oluşan donatı kaymasıdır. TÜBİTAK 3501 (116M162) projesi kapsamında yapılan bu çalışmada, betonarme kolon donatıları hızlandırılmış korozyon yöntemi kullanılarak kontrollü olarak paslandırılmıştır. C30 beton basınç dayanımına sahip 5 adet tam ölçekli betonarme kolon numuneler üretilmiştir. Üretilen betonarme kolon numuneleri %2.00, %2.79, %5.65 ve %8.52 olmak üzere dört farklı korozyon oranlarında paslandırılmıştır. Deney numunelerine sabit eksenel yük (0.20 ) ve yanal yük uygulanmıştır. Yükleme deneylerinden sonra paslandırılmış betonarme kolon numuneler kırılarak beton içeresinden çıkartılan tüm donatılar belirtilen ölçülerde kesilerek gerçek korozyon oranları elde edilmiştir. Kesilen her bir boyuna donatılara çekme deneyi uygulanarak farklı korozyon oranlarında paslandırılmış betonarme boyuna donatıların mekanik özellikleri elde edilmiştir. Betonarme kolonlara sabit eksenel ve tersinir yanal yük uygulanarak bu korozyon oranlarıyla ilişkilendirilecek şekilde yük-deplasman sonuçlar, süneklik oranları, enerji yutma kapasiteleri ve aderans-kayma değerleri elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlardan faydalanılarak farklı korozyon oranlarına ve beton basınç dayanımına bağlı olacak şekilde, donatıda oluşan kaymanın yapı üzerinde oluşturduğu etkileri tahmin etmek için deneye dayalı bir çalışma yapılmıştır.