Kötüdağ (Emirgazi-Konya) volkanitlerinin petrografisi ve jeokimyası

Bu çalışmada, Konya güneydoğusunda Emirgazi çevresinde 20 km2 alanda yüzeyleyen volkanik kayaçların petrografik ve jeokimyasal açıdan incelemesi ve bölgenin jeolojisi ile magmatizma arasındaki ilişki ortaya koyulması için çalışmalar yapılmıştır. Yapılan incelemelerde kayaların Orta Anadolu Senozoyik volkanizmasında ki yeri ve önemleri incelenerek bölgenin petrografisi ve jeokimyası ile ilgili literatüre katkıda bulunulmaya çalışılmıştır. Çalışma alanında Üzecikdağ ve Kötüdağ (Emirgazi-Konya) dolaylarında yüzeyleyen Neojen yaşlı volkanik kayaların volkanostratigrafisi ile birlikte petrografik ve jeokimyasal özellikleri sunulmuştur. Çalışma alanındaki lav akıntısı/domlar ve bunların piroklastikleri ile temsil edilen, ortaç-asidik bileşime sahip Neojen yaşlı volkanik kayalar "Kötüdağ volkanitleri" olarak adlandırılmıştır. Kötüdağ volkanitleri bölgede yüzeyleyen Hasandağ ortaç-felsik kayalarından ve Karacadağ ortaç-felsik kayalarından morfolojik, petrografik ve jeokimyasal olarak farklılıklar sergilemektedir. Dokusal, mineralojik ve kimyasal içeriğine göre farklı tür andezit içermektedir. Kötüdağ volkanitleri plajiyoklas+ amfibol+ biyotit± klinopiroksen fenokristal mineralojisine sahiptir. Kötüdağ dolaylarında yüzeyleyen Andezit-1 türü kayalar makroskobik ve mikroskobik olarak daha fazla mafik mineral içeriğine sahipken, Üzecikdağ dolaylarında yüzlek vermiş Andezit-2 türü kayalar daha fazla felsik mineral mineralojisine sahiptir ve az oranda magma mixing anklavı içermektedir. İncelenen volkanitler plajiyoklazlarda yaygın olarak zonlanma-elek dokusu gibi dengesizlik dokuları göstermelerinin yanında opaklaşmış opasitleşmiş amfibol-biyotit psödökristalleri içermektedirler. TAS diyagramında bazaltik andezit, andezit olarak sınıflandırılan Kötüdağ volkanitleri kalkalkalen (subalkalen) jeokimyasal karakter göstermenin yanında Andezit-1 türü kayalar SiO2-K2O- diyagramında düşük potasyumlu seri alanında yer almaktadır. Andezit-2 türü kayalar yüksek potasyumlu seri alanında yer almaktadır. Kötüdağ volkanitleri NMORB-normalize uyumsuz iz element diyagramlarında orojenik veya kıtasal kabuktan kirlenmiş magmalar için tipik olan LILE (Rb, Ba, Sr, K) zenginleşmesi, negatif Nb-Ta ve pozitif Pb anomalisi göstermektedir. Ayrıca orta-derecede zenginleşmiş LREE (LaN/LuN: 5.15- 9.83) ve amfibol fraksiyonlaşmasına işaret eden kaşık desenli HREE (DyN/YbN: 0.84- 1.055) desenleri sergilemektedir. İlk jeokimyasal ve petrografik bulgular Neojen yaşlı Kötüdağ volkanitlerinin farklı tür andezit içerdiğini bunların kökensel olarak bölgedeki diğer Neojen yaşlı volkanitlerden (Karacadağ ve Hasandağ) önemli ölçüde farklılık sergilediğini göstermektedir.