Koyunlarda subkutan uygulanan melatonin kristalinin yağlı çözeltisinin östrus cevabı ve konsepsiyon oranlarına etkisi

Koyunlar mevsime bağlı poliöstrik hayvanlardır. Bu reprodüktif mekanizmada rol oynayan en önemli çevresel faktör fotoperiyoddur. Fotoperiyod aracılığıyla epifiz bezinden salgılanan melatonin koyunlarda östrus ve çiftleşme davranışlarını uyarmaktadır. Bu çalışmanın amacı anöstrus döneminde bulunan 2-3 yaşlı, sağlıklı, multipar koyunlara farklı dozlarda deri altı (SC) enjekte edilen melatonin kristalinin yağlı çözeltisinin serum melatonin ve prolaktin düzeylerine, östrus görülme, çiftleşme, konsepsiyon ve gebelik oranlarına etkisinin araştırılmasıdır. Çalışma grubu her grupta eşit sayıda koyun bulunan 280 baş koyundan oluşturuldu. Koyunlar MEL10 (10mg melatonin /n=70), MEL20 (20mg melatonin/n=70), MEL40 (40mg / n=70), plasebo (n=70) ve kontrol (n=70) grupları olmak üzere 5 gruba ayrıldı. Melatonin gruplarına koç katımından 11 gün önce farklı dozlarda SC olarak melatonin kristalinin yağlı çözeltisi enjekte edilirken, plasebo grubunda sadece yağlı çözelti enjekte edildi. Kontrol grubuna ise herhangi bir uygulama yapılmadı. Melatonin enjeksiyonu öncesinde ve enjeksiyon sonrasındaki 11. günde tüm gruplardan kan örnekleri toplandı. Koç katımını takiben 1-15, 15-30 ve 30-60 günlük periyotlarda kızgınlık gözlemleri yapıldı. Reprodüktif parametrelerin kayıtları tutuldu. Bu verilere göre enjeksiyon uygulaması öncesi ve sonrasında toplanan kan örneklerinde melatonin seviyesinin MEL10 (P:0.045) ve MEL20 (P:0.0359) gruplarında artış gösterdiği, diğer gruplarda ise düşüş gösterdiği tespit edildi. Ayrıca tüm gruplarda ikinci toplanan kan örneklerinde prolaktin seviyesinin düştüğü gözlendi (P>0.05). MEL10, MEL20, MEL40, plasebo ve kontrol gruplarında sırasıyla östrus oranı %75.71 - %58.57 - %54.28 - %51.42 - %52.85; çiftleşme oranı %61.42 - %57.14 - %52.85 - %48.57 - %50; gebelik oranı %60 -%52.85 - %42.85 - %41.42 - %38.57; konsepsiyon oranı %97 - %92 - %81 - %85 - %77 olarak tespit edildi. Alınan veriler doğrultusunda MEL10 ve MEL20 grubunda daha etkili sonuçların elde edildiği gözlemlendi. Sonuç olarak; koyunlara uygun dozlarda melatoninin deri altına enjeksiyonu yoluyla dolaylı olarak üreme mevsimi taklit edilebilir, kızgınlıklar uyarılabilir ve çiftleşmelerin erkene çekilebilmesi sağlanabilir. Ayrıca gebelik ve konsepsiyon oranlarının arttırılması sağlanabilir. Bu yöntemin ilerleyen zamanlarda melatonin implantlarına veya farklı senkronizasyon yöntemlerine alternatif olabileceği düşünülmektedir.