The problem of infinite regress in the cosmological argument: An analysis of al-Ījī's Mawāqif (Mawqif II, Marşad V, Maqşad VIII)

Bu tez, Tanrı'nın varlığını savunan kozmolojik argümandan kaynaklanan sonsuz geriye gidiş (teselsül) problemini, İranlı kelamcı ve filozof Aḍudüddîn el-Îcî'nin (1281–1355) görüşleri ışığında ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmada, el-Îcî'nin temel eseri olan el-Mevâkıf fî ʿİlm el-Kelâm'da (Kelam İlminin Pozisyonları), sebepler ve sonuçlar arasında sonsuz bir zincirin (teselsül el-ʿilal ve el-maʿlûlât ilâ gayr el-nihâye) imkânsızlığına dair ileri sürdüğü argümanlar incelenecektir. Araştırma, eleştirel bir analiz ve karşılaştırmalı bir yöntem benimsemektedir. Çalışma, kozmolojik argümanın genel bir taslağı ile bu argümandan doğan sonsuz geriye gidiş probleminin kısa bir sunumuyla başlamaktadır. Ardından, Mevâkıf'ın Mevkıf II, Mersad V, Meksat VIII bölümünde ele alınan, sebepler ve sonuçların sonsuz bir zincir oluşturmasının imkânsızlığına dair el-Îcî'nin beş temel argümanı analiz edilip yorumlanacak ve değerlendirilecektir. Bu bağlamda, el-Îcî'nin argümanlarının diğer sonsuz geriye gidiş lehine veya aleyhine olan argümanlarla kıyaslandığında güçlü ve zayıf yönleri tespit edilecek, ayrıca onun argümanlarına yönelik olası itirazlar da kapsamlı bir şekilde ele alınacaktır.