Kırgızcadaki çiftçilikle ilgili araç ve gereç adları

Kırgız Türkleri, diğer Türk halkları gibi tarihte genellikle konargöçer bir yaşam tarzını benimsemiş olup avcılıkla başladıkları geçim uğraşılarına zamanla hayvancılık ve tarımcılık gibi uğraşıları da geliştirerek katmışlardır. Bu geçim uğraşıları, Kırgızların kültürel ve sosyal yaşamlarını da etkilemiş ve özellikle dillerinde bu alanlardaki çeşitli araç ve gereç adlandırmaları meydana gelmiştir. Ancak günümüze kadar bu araç ve gereç adlarının dilbilimsel açıdan kapsamlı bir şekilde incelendiği söylenemez. Bu çalışma, Türkoloji alanındaki bu eksikliğinin giderilmesine katkıda bulunmak ve araştırmacıların dikkatini bu konulara çekmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. "Kırgızcadaki Çiftçilikle İlgili Araç ve Gereç Adları" başlıklı bu tez çalışması, Kırgızcanın söz varlığında önemli yer tutan tarım ve hayvancılıkla ilgili sözcükler üzerinde art zamanlı (diachronic) ve eş zamanlı (synchronic) karşılaştırma yöntemiyle yapılan filolojik bir çalışmadır. Öncelikle Kırgızcanın başlıca sözlüklerinden olan K. K. Yudahin'in "Kırgız Sözlüğü" (çev: Abdullah Taymas, 2011) ve E. Arıkoğlu, C. Alimova, R. Askarova ve B. K. Selçuk tarafından hazırlanan "Kırgızca-Türkçe Sözlük" (2018) adlı çalışmalardan tarım ve hayvancılıkta kullanılan araç ve gereç adlarıyla ilgili sözcükler tarama yöntemiyle tespit edilmiştir. Daha sonra bu sözcüklerin tarihi Türk yazı dillerindeki ve Türkiye Türkçesindeki karşılıkları belirlenerek ses, şekil ve anlam bakımından karşılaştırma yöntemiyle incelenmiştir. Bu tez çalışması, Giriş, İnceleme, Sonuç, Dizin ve Kaynakça olmak üzere beş ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, "Kırgızcadaki Çiftçilikle İlgili Araç ve Gereç Adları" başlıklı tezin konusu, amacı, önemi, kullanılan yöntemler, başvurulan kaynaklar, kapsam ve sınırlamaları ile Kırgızlardaki tarım ve hayvancılıkla ilgili genel bilgiler sunulmuştur. Tezin ana bölümü olan inceleme kısmında, ele alınan sözcükler Tarımcılık Alanında Kullanılan Araç ve Gereç Adları, Kırgızcadaki Hayvancılık Alanında Kullanılan Araç ve Gereç Adları olmak üzere iki bölüm altında incelenmiştir. Sözcükler, art zamanlı ve eş zamanlı karşılaştırma yöntemleriyle detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde ise, İnceleme kısmında elde edilen bulguların bir özeti verilmiş ve çalışmada yer alan sözcüklerin alfabetik sırayla düzenlenmiş bir dizini eklenmiştir. Çalışmamız Kaynakça kısmıyla son bulmaktadır. Anahtar Sözcükler: Kırgızca, tarım, hayvancılık, araç ve gereç adları, Türk lehçeleri.