Kripto para madenciliğinin elektrik tüketimi ile enerji piyasaları arasındaki ilişkinin analizi: Seçili ülkelerden kanıtlar

Kripto para piyasası, global finans sisteminde yeni nesil sanal para anlayışının oluşumuna destek olmuştur. Ve bu anlayış kripto paraların gelişimine katkı sunmak isteyen madencilerin varlığını ortaya çıkarmıştır. Madenciler, kripto para üretimini gerçekleştirebilmek için yüksek teknolojiye sahip bilgisayarlar kullanmaktalardır. Ve bu üretim yüksek güçte enerji tüketimini ortaya çıkarmaktadır. Dünya nüfusunun hızla artması ve iklim değişikliğinden kaynaklanan sorunların ön plana çıkması ile enerji kıtlığının ilerleyen dönemlerde daha çok hissedilebilir olacağı tahmin edilmektedir. Literatür incelendiğinde kripto paraların üretimi için harcanan enerji tüketimi ve ülkelerin harcamış oldukları enerji tüketimi arasındaki ilişkiyi analiz eden çalışmaların yeterli sayıda olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada Cambridge Bitcoin enerji tüketim endeksine ait veriler dikkate alınarak, nüfusu yoğun olan ve en çok elektrik tüketimine sahip ülkeler araştırmaya dâhil edilmiştir. Bu ülkeler; Rusya, ABD, Çin, Fransa, Japonya, Brezilya ve Türkiye'dir. Çalışmadaki verilerin kaynağı investing.com adresi üzerinden sağlanmıştır. Veriler doğrultusunda kripto para madencilerinin tüketmiş olduğu elektrik miktarı ile enerji piyasaları arasındaki ilişki seçili ülkeler özelinde analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada Cambridge Bitcoin elektrik tüketim endeksi ile seçili ülkelerin enerji endekslerine ait 01.07.2014-01.06.2024 dönemlerini kapsayan aylık veriler kullanılmıştır. Değişkenler, Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Perron (PP) birim kök testleri yardımıyla sınanmıştır. Değişkenlerin birbirleriyle olan uzun dönemli ilişkilerini belirlemek için ARDL sınır testi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini analiz etmek için Toda-Yamamoto nedensellik testine başvurulmuştur. Analizler neticesinde ARDL Sınır Testi sonuçlarına göre; Türkiye, Çin ve Japonya'ya ait enerji endeks tüketim verileri ile Cambridge Bitcoin elektrik endeks tüketimi arasında eşbütünleşme ilişkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda Toda-Yamamoto Nedensellik Testinde; Türkiye, Çin ve Japonya ülkelerine ait enerji piyasalarına ait endeksten Cambridge Bitcoin elektrik tüketimine doğru tek yönlü Toda- Yamamoto nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Dolasıyla Cambridge Bitcoin elektrik tüketim verileri, bu ülkelerin enerji şirketi değerlemelerini etkilediğini söylemek mümkündür.