Kırıkkale Şehri'nin cumhuriyetten günümüze mekânsal gelişimi

Bu çalışmada İç Anadolu Bölgesi'nin Orta Kızılırmak Bölümünde 59,6 km2'lik alan kaplayan ve Cumhuriyet döneminde kurulan sanayi tesislerinin varlığına bağlı olarak oluşturulan Kırıkkale şehrinin; fiziki coğrafyası, mekânsal gelişimi, nüfus gelişimi ve şehirsel fonksiyon özellikleri sebep ve sonuçlarıyla incelenmiştir. Özellikle 1927 yılından 1990'lı yıllara kadar yoğun göç alan merkez konumunda olan Kırıkkale şehrinin, nüfus ve yerleşme ilişkisi ele alınarak şehirsel sorunlar üzerinde durulmuş ve ortaya çıkan meseleler hakkında çözüm önerileri sunulmuştur. Köklü geçmişe sahip olan Kırıkkale ilinin yerleşme tarihi Kalkolitik döneme kadar inmektedir. Kırıkkale Şehri; doğuyu batıya, kuzeyi güneye bağlayan önemli yolların güzergâhında bulunması sebebiyle çeşitli uygarlıkların özellikle Hititlerin tercih ettiği bir alan olmuştur. Şehir merkezinde bulunan Kaletepe'de yapılan küçük çaplı kazılar sonucunda, tepenin Hitit dönemine ait höyük olabileceği fikri ortaya çıkmıştır. Yerleşme tarihi çok eskiye dayanmasına rağmen şehir, Cumhuriyet döneminden sonra ortaya çıkmış ve büyümüştür. Şehirde 2017 yılı itibariyle 29 mahallede 194.828 kişi yaşamaktadır. Araştırma sahamızın temel geçim kaynağını sırasıyla hizmet, sanayi ve tarım sektörü oluşturmaktadır. Şehrin vadi düzlüğünde yer alması kuzeyde ve güneyde bulunan yerleşmelerin arızalı bir topografyaya kurulmasına neden olmuştur. Çalışma alanımızda, yerleşmeler ve zirai faaliyetler özellikle vadi uzanış alanında yani doğu batı yönünde lineer olarak gelişmiştir. Çalışma alanımız; Ankara'ya yakın olması, endüstri kuruluşlarını barındırması ve ulaşım akslarının kesişim noktasında olmasından dolayı her zaman önemli olmuştur. Kırıkkale Şehri'nin sürdürülebilir, planlı ve düzenli olarak büyümesi için coğrafi unsurların çok iyi etüd edilmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Şehirde turizm alanlarının oluşturulması, ulaşım olanaklarının avantaja dönüştürülmesi, katı atık, görüntü ve gürültü kirliliğini ortadan kaldırabilecek veya azaltabilecek köklü değişikliklerin hızlı bir şekilde yapılması gerekmektedir. Arazi kullanım modellerinin uygulanabilir şekilde devreye konulması son derece önemlidir. Anahtar Kelimeler: Kırıkkale Şehri, Mekansal Gelişim, Şehir Coğrafyası.