Kırım Karay masallarının arketipsel sembolizm bağlamında incelenmesi (Metin aktarımı-tıpkıbasım)

Sözlü edebiyatta önemli bir yer tutan masallar, simgeler ve sembolik değerler dikkate alınarak incelendiğinde bu edebi türün ne kadar çok boyutlu ve zengin bir yapıya sahip olduğu görülmektedir. Bu sembollerin ve imgelerin yorumlanması sonucunda anlatıların, ilk algılanan anlamlarının ötesinde çok daha farklı anlamları bulunmaktadır. Masallar, kolektif bilinçaltındaki duygu ve düşünceleri bugünlere taşıyarak kültürün şekillenmesine katkı sağlarlar. Masal kurgusu içinde en önemli unsurlardan birisi de masal kahramanları ve onlara atfedilen anlamlardır. Masal kahramanları, "yola çıkış – erginlenme – dönüş" arketiplerine uygun olarak birey(sel)leşme mücadelesinin içine girerek benlik arayışını tamamlarlar. İnsanın yaşamını kapsayan bu bireyleşme sürecinde, çevreyi tanıma ve var olabilmenin getirmiş olduğu gerekliliklerle bireyin korkuya kapılması söz konusudur. Bu korku bireyde geri çekilme, çocuk kalmak isteme vb. unsurlar aracılığıyla bireyleşmeyi engellemektedir. Ancak bu durumda bilinçdışı alanların uyarılması ve hayal dünyasındaki simgelerin çıkarılması başarılırsa ruhun gelişimini de destekler. Hayatımıza giren sembol ve simgeler yaşam biçimimizi etkileyen ve yönlendiren birer enstrümana dönüşerek ruhumuzun da gelişmesinde büyük bir rol oynar. Masallarda benliğin simgesi olan masal kahramanı birey(sel)leşme yolunda bir dizi sınava tabi tutularak mitik anlamda değişim/dönüşüm aşamasına girer. Masallarda kahramanların bu değişim/dönüşüm aşamasına girme süreçleri Joseph Campbell'in belirttiği gibi ayrılma (yola çıkış) aşaması ile başlamaktadır. Mitolojilerdeki kahramanların geçirdikleri evreleri incelemek daha doğrusu mitolojik kahramanı tanımak için Campbell'in "Kahramanın Yolculuğu" kuramı, mitolojik kahramanların hayatın zorluklarıyla nasıl yüzleştiklerini anlamamız için bizlere kavramsal bir yol haritası sunmaktadır. Kahramanların bu zorluklarla mücadele etme biçimleri de onların gelişimleri üzerinde derin bir etkiye sahip olmaktadır. Çalışma, Kırım Karaylara ait masallardaki kahramanların erginlenme/olgunlaşma aşamasındaki ilişkisel-kültürel teorinin merceğinden incelenmekte ve kahramanların kendi kişisel yolculuklarında verdikleri mücadeleleri anlamlandırmalarında karşılaştıkları arketiplerden yararlanarak benlik bilincine ulaşmasını sağlamaktadır. Bu çalışma Campbell'in monomit kuramı ve Jung'un arketipsel sembolleri temel alınarak yapılmış olup söz konusu 20 masal tematik bir inceleme yapılarak Campbell'in ve Jung'un teorilerinin bu masallarda ne ölçüde ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Öte yandan Kırım Karay ve Anadolu sahasındaki benzer masallar kültürel ve yapısal açıdan karşılaştırılmış, farklılık ve benzerlikler tespit edilerek örneklerle açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Arketipsel Sembolizm, Masal, Kolektif Bilinçdışı, Bilinç, Birey(sel)leşme