Pınar Kür'ün romanlarında yapı ve izlek

"Pınar Kür'ün Romanlarında Yapı ve İzlek" başlığını taşıyan bu tez çalışmasında, biyografik unsurlara değinilmiş olsa da asıl amaç yazar tarafından üretilmiş olan romanların hem yapısal unsurlarının genel niteliğini ortaya koymak hem de içerik açısından yazarın romanlarının ve felsefi görüşlerinin çerçevesinde oluşan hayat görüşünü, sanatını, ruhsal, düşünsel ve sosyolojik özellikleri yansıtan izleklerin incelemesini yapmaktır. Romanlarının hem yapısal hem de içerik olarak çok boyutlu, zengin yaklaşımlara, anlatım tekniklerine ve felsefi/düşünsel derinliğe sahip nitelikte olması tezin kapsamının da romanlarla sınırlandırılmasına gerekçe oluşturmuştur. Çalışmada yazarın "Yarın Yarın", "Küçük Oyuncu", "Asılacak kadın", "Bitmeyen Aşk", "Bir Cinayet Romanı", "Sonuncu Sonbahar", "Cinayet Fakültesi" ve "Sadık Bey" başlıklı sekiz adet romanı çalışmanın kapsamını ve sınırını oluşturmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde yazarın sanatçı kişiliğinin oluşumunda önemli rol oynamış olan unsurların tartışılması yapılarak okurun yazar ve romanları hakkında daha sağlıklı değerlendirmeler yapabilmesine katkı sağlayacak bilgiler sunulmuştur. Bu bölümün alt başlıklarında ayrıntılara yer verilmiş ve aile yaşamı, eğitim yaşamı, yazın ve iş yaşamı ile eserleri öncelikli olarak tanıtılmıştır. Yukarıda başlıkları verilen sekiz adet romanı ise geniş bir bakış açısı ile ayrıntılı olarak okura sunulmuş ve her bir romanın genel öyküsü, olay örgüsü, kişileri, izlekleri belirlenmiş ve yazarın yazım serüveni ile ilişkilendirilerek sanatsal ve yapısal hatları sunulmuştur. "Pınar Kür'ün Romanlarında Yapısal Unsurlar" başlıklı bölümde tezin kapsamını oluşturan sekiz romanın yapısal unsurları ele alınmıştır. Bu bölümde ilk olarak her bir romanın tanıtımı yapılmış ve romanın kimlikleri yapısalcı bir bakış açısı ile sunulmuştur. Romanın ana unsurlarından olan bakış açısı ve anlatıcının kimliği ile anlatım teknikleri önce kuramsal olarak tartışılmış, sonrasında ise yapılan tanım ve tasniflere uygun düşen romanların hangileri olduğu nedenleri ve sonuçları ile birlikte incelenmiştir. Yine roman ve anlatıbilimin ana unsurlarından zaman olgusunun nasıl kullanıldığı her bir roman için incelenmiş ve incelemelerin kuramsal bilgi ile bağlantısı kurulmuştur. Anlatıbilimin belki de üzerinde en çok durulan ve insan kimliği, duygu dünyası, hayal gücü, çocukluktan yetişkinliğe ve yaşlılığa kadar geçirdiği olgunlaşma süreci, kimlik kurulumu ile bağlantılı olan mekân kavramı özel boyutları ile işlenmiştir. Mekânın roman kişileri ve izlekler ile bağlantısının incelenmesi roman kişilerinin motivasyonlarının, iç dünyalarında yaşadıkları duygusal ve duyusal çalkantıların, ruhsal kırılma ve değişimlerinin, kültürel, düşünsel, ruhsal benliklerinin ve kişiliklerinin ortaya çıkışına nasıl zemin hazırlayabileceği de tezin önemli tartışmalarından birisini oluşturmuştur. "Pınar Kür'ün Romanlarında İzleksel Kurgu" bölümünde yapısal unsurlarda ve anlatım tekniklerinden de yararlanılarak romanların düşünsel, sosyolojik ve psikolojik boyutlarını belirleyen içerikle ilgili özelliklerini ortaya koyma amacı bulunmaktadır. Pınar Kür'ün incelenen romanlarında öne çıkan izleklerin "ölüm", "aşk", "başkaldırı", "cinsellik", "birey-toplum çatışması", "kaçış", "yalnızlık-yabancılaşma" ve "umut/suzluk" olduğu belirlenmiştir. Her bir izleğin ilk olarak disiplinlerarası bilgi, bulgu ve kuramlardan yararlanılarak kuramsal tartışması yapılmış ve hangi romanlarda ne şekilde işlendiği ayrıntılı bir biçimde çözümlenmiştir. Kuramsal tartışmalar genellikle psikoloji biliminin kuramlarına uygun biçimde dayandırılsa da toplumbilim alanının da bulgu ve bilimsel görüleri çok önemli çözümlemeler yapılmasına ve değerlendirmelerde önemli sonuçlara ulaşılmasına zemin hazırlamıştır. "Pınar Kür'ün Romanlarında Dil ve Üslup" başlıklı bölümünde inceleme "Anlatım Teknikleri" ve "Anlatım Biçimleri" olmak üzere iki ana alt başlık altında ele alınmıştır. Anlatım teknikleri olarak "iç monolog", "diyalog", "iç çözümleme", "anlatma", "gösterme", "tasvir", "özetleme", "geriye dönüş", "bilinç akışı" ve "leitmotiv" teknikleri önce açıklanmış ve tezin kapsamındaki sekiz romanda bunların nasıl kullanıldığı ve içerikle ilgili ne tür bir zenginlik kattığı çözümlenmiştir. Anlatım biçimlerinde ise Pınar Kür'ün romanlarında hem modernist hem de postmodernist unsurların bulunması nedeniyle her iki akımın da kullandığı ya da birine özgü olabilen anlatım biçimleri işlenmiştir. "Pınar Kür'ün Romanlarında Yapı ve İzlek" başlıklı çalışmanın temel tezi Pınar Kür'ün hem modern hem de postmodern tarzda romanlar yazdığıdır. Kimi zaman düşünce sentezleyici, kimi zaman psikolojik çözümleme yapmaktadır. Hem sosyal bağlam içinde hem de kurgu kişilerinin iç dünyalarını gözler önüne sererek kişilik kurgularını oluşturmaktadır. Teknik olarak da bazen artsüremli bazen de zamansal geri dönüşlerle roman yazan birisidir. Postmodern teknikler olarak anlatının anlatısı ya da kurgunun kurgulanması şeklinde tanımlanabilecek "üstkurmaca" ve eski metinlerin yapısal, izleksel, düşünsel veya biçimsel açıdan taklit edilmesi, yeniden kullanımı ya da çağrıştırılması şeklinde tanımlanabilecek "metinlerarasılık" kullanır. Her ne kadar postmodernizmin gerçeğin kırılması, algının altının oyulması, muğlaklık, şüphe, oyunsuluk tarihin ve zamanın parçalanması gibi klasik romanın ana unsurlarını parçalamaya ve okuru yabancılaştırma etkisine maruz bırakmaya çalışan özellikler barındırsa da Pınar Kür'ün romanlarında böyle bir amaç açık biçimde görülmez. Daha çok teknik ve şekil olarak postmodern kurgulamanın zenginliğinden yararlanarak kurgunun zenginleşmesine, kişilerinin daha kavranılabilir olmasına, düşünsel tartışmanın zemininin sağlamlaştırılmasına ve duygusal boyutun tutarlılığına katkı sağlayacak şekilde bu unsurlara yer verir. Tez çalışması sadece romanlara odaklanmasına rağmen hem yapısal unsurları, anlatım teknik ve biçimlerini, izlekleri de katarak modern ve postmodern kavram ve kuramlar ışığında ele alan ilk kapsamlı çalışma olması ile alana önemli katkı yapacağını düşündüğümüz bir çalışmadır.